Viện Hàn lâm KHXH VN. Viện NC Văn hóa https://dspace.ctu.edu.vn/jspui/handle/123456789/1978 2026-03-12T20:21:48Z 2026-03-12T20:21:48Z Đàm, Nghĩa Hiếu https://dspace.ctu.edu.vn/jspui/handle/123456789/116932 2025-06-10T02:25:21Z 2025-01-01T00:00:00Z

Title: Thế giới giấc mơ của người Bru - Vân Kiều: Khảo sát qua truyện kể dân gian Authors: Đàm, Nghĩa Hiếu Abstract: Giấc mơ là một thành tố quan trọng trong thế giới tâm hồn con người và người Bru - Vân Kiều đã hé lộ thế giới giấc mơ của họ qua sự cộng thông giữa các chiều thế giới: quá khứ - hiện tại - vị lai. Đó là chiếc vé thông hành vào các không gian, là nỗi ám ảnh từ đời sống tích đọng qua nhiều thế hệ, thể hiện qua những hình ảnh trộn lẫn, quanh co, có khi rời rạc. Giấc mơ còn là cánh cửa tâm linh của thế giới tộc người. Đó là khi cần phải giao tiếp, tranh chấp, chung sống với các cộng đồng khác, họ giấu đi những bí mật của tổ tiên bên trong những lời nguyền, cấm kỵ, để tự vệ. Giấc mơ là sự chuyển hóa những bí mật đó theo nhiều dạng thức khác nhau. Khảo sát truyện kể dân gian Bru - Vân Kiều góp phần khai thác nguồn dữ liệu mình chứng cho khuynh hướng hình thành và nuôi dưỡng tính cách tộc người này, đồng thời góp phần khẳng định truyện kể dân gian là một trong những nơi lưu giữ hành trình tộc người, từ tâm thức tự nhiên đến lịch sử xã hội mà giấc mơ là một thành tố quan trọng.

2025-01-01T00:00:00Z Đặng, Thị Thu Hà https://dspace.ctu.edu.vn/jspui/handle/123456789/116931 2025-06-10T02:23:05Z 2025-01-01T00:00:00Z

Title: Thế giới quan vạn hữu linh và vị thế của con người với môi trường trong truyện kể dân gian một số tộc người miền núi phía Bắc Authors: Đặng, Thị Thu Hà Abstract: Trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt với những nguy cơ sinh thái, sinh thái học văn hóa được coi như một mô hình lý thuyết để tìm hiểu mối quan hệ qua lại giữa con người và môi trường tự nhiên cũng như tìm hiểu văn hóa với tư cách là sản phẩm của mối quan hệ đó. Phương pháp luận nghiên cứu sinh thái văn hóa đặt ra vấn đề nghiên cứu mối quan hệ giữa con người với môi trường sinh thái thông qua các yếu tố như thế giới quan, mô hình nhận thức và hành vi của con người. Với quan niệm nghiên cứu văn hóa môi trường sinh thái của các tộc người bản địa thông qua văn học dân gian - nơi mà văn hóa truyền thống còn “ngưng đọng” sẽ giúp chúng ta hiểu hơn quan niệm về thế giới cũng như mối quan hệ giữa con người với tự nhiên của các tộc người, bài viết tập trung tìm hiểu thế giới quan vạn vật hữu linh và vị thế của con người trong mối quan hệ với môi trường tự nhiên, thông qua dữ kiện là truyện kể dân gian của một số tộc người miền núi phía Bắc Việt Nam, qua đó cho thấy ý thức sinh thái của các tộc người, tuy còn mơ hồ nhưng đã sớm hiện diện trong môi trường văn hóa truyền thống.

2025-01-01T00:00:00Z Bùi, Trung Thành https://dspace.ctu.edu.vn/jspui/handle/123456789/116930 2025-06-10T02:21:25Z 2025-01-01T00:00:00Z

Title: Thực hành văn hóa cồng chiêng ở giáo xứ Đồng Bài và giáo xứ An Ngải (Ninh Bình) hiện nay Authors: Bùi, Trung Thành Abstract: Giáo xứ Đồng Bài và An Ngải là hai giáo xứ có nhiều người Mường sinh sống, trực thuộc giáo hạt Ninh Bình, giáo phận Phát Diệm. Trong quá trình di dân và ổn định cuộc sống, cộng đồng giáo dân nơi đây đã đưa nhiều nét sinh hoạt văn hóa đặc trưng của người Mường vào trong các thực hành văn hóa Công giáo. Trong đó, âm nhạc Công giáo với nhạc cụ cồng chiêng Mường được coi là tiếng nói văn hóa tinh thần đặc sắc nhất ở giáo xứ Đồng Bài và giáo xứ An Ngải, được cộng đồng giáo dân vận dụng trong quá trình thực hành văn hóa - tôn giáo của mình. Trong bài viết này, tác giả tập trung trình bày quá trình hình thành và đặc trưng văn hóa cồng chiêng ở hai giáo xứ này.

2025-01-01T00:00:00Z Nguyễn, Trần Bảo Trinh https://dspace.ctu.edu.vn/jspui/handle/123456789/116929 2025-06-10T02:19:35Z 2025-01-01T00:00:00Z

Title: Tâm thế ứng xử và chuyển giao kí ức tập thể trong hành trình bảo tồn bản sắc văn hóa Raglai Authors: Nguyễn, Trần Bảo Trinh Abstract: Bài viết phân tích sự biến đổi trong văn hóa ứng xử của người Raglai đối với những giá trị văn hóa của tộc người mình dưới tác động của các yếu tố nội sinh, bao gồm đặc điểm tâm thế ứng xử, khoảng cách trong việc chuyển giao ký ức tập thể và tâm thể giữ gìn truyền thống trong các thế hệ. Từ quan điểm về tâm thể ứng xử của Pierre Bourdieu và kí ức tập thể của Maurice Halbwachs, nghiên cứu này khám phá cách người Raglai duy trì hoặc từ bỏ các thực hành văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa. Dựa trên nghiên cứu định tỉnh tại 6 địa phương (thuộc 03 tỉnh Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận), nghiên cứu tập trung vào ba nhóm: Thế hệ người cao tuổi (trên 60 tuổi), thế hệ giao thoa (40-60 tuổi), và thế hệ trẻ (dưới 40 tuổi). Kết quả cho thấy tâm thế cởi mở, linh hoạt nhưng khiêm nhường của người Raglai vừa thúc đẩy bảo tồn qua thích nghi sáng tạo, vừa tạo rào cản khi thiếu khẳng định bản sắc trước áp lực đồng hóa. Khoảng cách thế hệ làm gia tăng đứt gãy trong chuyển giao văn hóa, đặc biệt khi thế hệ trẻ ít gắn bó với ngôn ngữ và nghi lễ truyền thống.

2025-01-01T00:00:00Z