https://dspace.ctu.edu.vn/jspui/handle/123456789/1046 Viện Hàn lâm KHXH VN. Viện NC Hán Nôm 2026-10-12T12:04:28Z https://dspace.ctu.edu.vn/jspui/handle/123456789/129849 Title: Uông Hậu Lai và bộ phận Hoa Nam của văn chương Chiêu Anh Các Authors: Cao, Tự Thanh Abstract: Xuất phát từ quan niệm Tao đàn Chiêu Anh Các có ba mối quan hệ nội tại chủ yếu: quan hệ giữa các thành viên Việt Nam với các thành viên Hoa Nam, quan hệ giữa các thành viên Việt Nam và quan hệ giữa các thành viên Hoa Nam, bài viết đặt vấn đề tìm hiểu quan hệ giữa các thành viên Hoa Nam trên cơ sở một số bài thơ của Uông Hậu Lai. Bài viết kết luận rằng đó là một quan hệ có thật, quan hệ này tạo ra bộ phận hải ngoại - bộ phận Hoa Nam của văn chương Chiêu Anh Các. Bộ phận này với cái “vốn xã hội” (social capital) của nó một mặt khiến các thành viên Hoa Nam trong Tao đàn Chiêu Anh Các gắn bó với nhau hơn, một mặt nâng cao sự hiểu biết trước hết của tầng lớp trí thức ở Hoa Nam thế kỷ XVIII về khu vực Gia Định - Hà Tiên. 2026-01-01T00:00:00Z https://dspace.ctu.edu.vn/jspui/handle/123456789/129848 Title: Nghiên cứu giá trị nội dung văn bia thời Gia Long (do EFEO sưu tầm) Authors: Phạm, Minh Đức; Dương, Văn Hoàn Abstract: Bài viết khảo cứu hệ thống văn bia niên hiệu Gia Long (1802-1819) do EFEO sưu tầm hiện đang được lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, qua đó làm rõ những đặc điểm nổi bật của đời sống văn hóa xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XIX. Thông qua việc phân tích các nhóm văn bia ghi về tín ngưỡng, sinh hoạt làng xã, giáo dục, y học, Phật giáo và tục bầu Hậu, bài viết cho thấy vai trò chủ động của cộng đồng trong việc phục hồi và duy trì các thiết chế văn hóa truyền thống sau chiến tranh. Văn bia thời Gia Long không chỉ phản ánh sự ổn định xã hội và ý thức khôi phục văn hóa dưới triều Nguyễn, mà còn là nguồn tư liệu quan trọng góp phần nhận diện cấu trúc xã hội, tâm thức tín ngưỡng và bản sắc văn hóa dân tộc trong giai đoạn chuyển tiếp đầu triều Nguyễn. 2026-01-01T00:00:00Z https://dspace.ctu.edu.vn/jspui/handle/123456789/129847 Title: Quyền lợi của Hậu trong văn hóa làng xã: Khảo sát văn bia Hậu Hải Dương thế kỷ XVII Authors: Lê, Thị Thu Hương Abstract: Bài viết khảo sát 145 văn bia Hậu thế kỷ XVII tại Hải Dương do EFEO sưu tầm, hiện lưu giữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, nhằm làm rõ quyền lợi của Hậu trong cấu trúc văn hóa làng xã truyền thống. Kết quả cho thấy quyền lợi của Hậu được xác lập trên hai bình diện: khi còn sống và sau khi qua đời. Khi còn sống, một số Hậu được hưởng lễ sinh nhật, mừng thọ, biếu phần trong các kỳ lễ tiết và được tôn xưng trong sinh hoạt cộng đồng. Sau khi mất, họ tiếp tục được tưởng niệm thông qua tang lễ, cúng giỗ, phối hưởng tế lễ, ghi tên vào văn tế, dựng bia khắc ghi công đức, thậm chí gửi giỗ cho thân nhân. Qua đó, tục bầu Hậu hiện tồn không chỉ như một thực hành tâm linh mà còn như một cơ chế văn hóa - xã hội nhằm củng cố quan hệ giao ước, tri ân người cúng tiến và tăng cường sự cố kết cộng đồng trong xã hội làng xã thế kỷ XVII. 2026-01-01T00:00:00Z https://dspace.ctu.edu.vn/jspui/handle/123456789/129846 Title: Truyền bá và tiếp nhận Tân thư chữ Hán tại Việt Nam thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX: Khảo sát qua một số thư mục dưới triều Nguyễn Authors: Nguyễn, Trường Sinh Abstract: Từ thế kỷ XIX, triều đình nhà Nguyễn tuy giữ thái độ hoài nghi với tân học, song trên thực tế vẫn tích cực sưu tập “Tân thư” để bổ sung cho các thư viện hoàng gia. Dựa trên những ghi chép liên quan đến các “Tây dương thư khố” trong một số thư mục được biên soạn dưới thời Nguyễn như Tụ khuê thư viện tổng mục, Tân thư viện thủ sách và Cổ học viện thư tịch thủ sách; bài viết sẽ khảo sát số lượng, chủng loại cũng như nguồn gốc của các Tân thư chữ Hán được triều đình lưu giữ thời kỳ này, từ đó phân tích quá trình truyền bá và tiếp nhận loại thư tịch này tại Việt Nam. 2026-01-01T00:00:00Z