Ẩm thực trong nghi lễ hỏa táng của người Chăm Ahier tỉnh Ninh Thuận: Nhìn từ thế giới quan và cấu trúc xã hội

Abstract

Sử dụng cách tiếp cận chức năng luận và phân tích cấu trúc trong nghiên cứu nhân học về ẩm thực, bài viết này xem xét mối quan hệ giữa ẩm thực trong lễ hỏa táng và các khía cạnh văn hóa xã hội khác của người Chăm Ahier ở Ninh Thuận. Trên cơ sở phương pháp nghiên cứu định tính, với trọng tâm là phỏng vấn sâu và quan sát tham dự, nghiên cứu này cho thấy ẩm thực trong lễ hỏa táng phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan của người Chăm Ahier về con người và về một thế giới sau cái chết. Bên cạnh đó, ẩm thực trong nghi lễ này còn thể hiện quyền lực và vị thế giới trong cấu trúc xã hội của người Chăm Ahier. Theo đó, vai trò của các vị chức sắc rất quan trọng, tiếp đến là các vị trưởng lão và nam giới, phụ nữ tuy là chủ thể có quyền quyết định và chịu trách nhiệm về mặt kinh tế trong việc tổ chức nghi lễ nhưng lại có vị thế xã hội thấp hơn.