Đặc điểm định danh của từ ngữ chỉ trang phục của người dao quần trắng tại xã Phúc An, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái theo phạm trù ngữ nghĩa

Abstract

Bài viết tập trung nghiên cứu đặc điểm định danh từ ngữ chỉ trang phục của người Dao Quần Trắng tại xã Phúc An, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái theo phạm trù ngữ nghĩa, nhằm làm rõ cách thức đặt tên và phân loại trang phục trong cộng đồng này. Qua khảo sát và phân tích, bài viết đã xác định và làm rõ chín nhóm phạm trù ngữ nghĩa định danh, bao gồm: (1) Từ ngữ chỉ trang phục thân trên; (2) Từ ngữ chỉ trang phục thân dưới; (3) Từ ngữ chỉ chỉnh thể trang phục; (4) Từ ngữ chỉ mũ, nón, khăn đội đầu; (5) Từ ngữ chỉ hoa văn, màu sắc; (6) Từ ngữ chỉ trang sức; (7) Từ ngữ chỉ giày, dép; (8) Từ ngữ chỉ hoạt động sản xuất trang phục; (9) Từ ngữ chỉ phạm vi xuất hiện. Kết quả nghiên cứu cho thấy, hệ thống từ ngữ này không chỉ đóng vai trò là phương tiện giao tiếp trong đời sống hằng ngày mà còn là cầu nối quan trọng giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội. Đồng thời, hệ thống từ ngữ này góp phần giúp cộng đồng người Dao Quần Trắng bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, khẳng định bản sắc riêng và duy trì sự hài hòa trong mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, xã hội và đời sống tâm linh.