Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sản xuất lúa theo tiêu chuẩn SRP trong sản xuất lúa ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long

Abstract

Hiện nay, trước tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp và sự bất ổn của thị trường đầu ra, sản xuất lúa ở khu vực ĐBSCL đang đối mặt với nhiều rủi ro về năng suất và hiệu quả kinh tế. Giá vật tư đầu vào ngày càng tăng cao, trong khi giá bán lúa thường xuyên biến động theo chiều hướng bất lợi cho nông dân, khiến mô hình sản xuất truyền thống trở nên kém hiệu quả và tiềm ẩn nguy cơ thua lỗ. Do đó, việc chuyển đổi sang mô hình sản xuất lúa theo hướng bền vững như tiêu chuẩn SRP là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao thu nhập, đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường trong dài hạn. Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài “Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sản xuất lúa theo tiêu chuẩn SRP trong sản xuất lúa ở ĐBSCL” được thực hiện với tổng số 748 quan sát điều tra, bao gồm các nông hộ sản xuất theo mô hình truyền thống và mô hình SRP. Nghiên cứu hướng đến ba mục tiêu chính: (1) Phân tích thực trạng áp dụng tiêu chuẩn SRP trong sản xuất lúa tại ĐBSCL. (2) Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sản xuất lúa theo tiêu chuẩn SRP ở khu vực ĐBSCL. (3) Đề xuất hàm ý chính sách nhằm thúc đẩy tỷ lệ áp dụng tiêu chuẩn SRP cao hơn trong thời gian tới. Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện và phân tích dữ liệu thông qua các công cụ thống kê mô tả, T - test kết hợp với mô hình hồi quy Probit nhằm xác định năm yếu tố có thể ảnh hưởng đến quyết định sản xuất lúa theo tiêu chuẩn SRP, bao gồm: (1) Lao động chính, (2) Giới tính, (3) Trình độ học vấn, (4) Kinh nghiệm sản xuất, (5) Diện tích canh tác. Kết quả thống kê mô tả cho thấy, các nông hộ áp dụng tiêu chuẩn SRP có xu hướng sở hữu diện tích canh tác lớn hơn, năng suất lúa ổn định hơn so với các nông hộ theo mô hình truyền thống. Ngoài ra, kết quả phân tích mô hình Probit cho thấy, có 3 yếu tố ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê đến quyết định chuyển đổi sang mô hình SRP, gồm: Trình độ học vấn (ý nghĩa ở mức 1%), Kinh nghiệm sản xuất (ý nghĩa ở mức 1%), Diện tích canh tác (ý nghĩa ở mức 1%). Trong khi đó, các yếu tố như lao động chính, giới tính không có ý nghĩa thống kê trong mô hình (P-values > 0,1), do đó trong khuôn khổ đề tài này, các biến không ảnh hưởng đáng kể đến quyết định chuyển đổi mô hình truyền thống sang mô hình SRP. Từ những kết quả trên, nghiên cứu đề xuất một số hàm ý chính sách như: Tăng cường công tác tuyên truyền và đào tạo kỹ thuật canh tác SRP, ưu tiên hỗ trợ mở rộng diện tích áp dụng tiêu chuẩn SRP thông qua liên kết sản xuất, cung cấp giống và vật tư đầu vào; đồng thời xây dựng chính sách hỗ trợ tiêu thụ lúa gạo đạt tiêu chuẩn SRP nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông hộ và khuyến khích quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng bền vững tại ĐBSCL.