Thị hiếu người tiêu dùng và quy mô thị trường gạo thân thiện môi trường ở đồng bằng sông Cửu Long

Abstract

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng thực phẩm an toàn và thân thiện môi trường ngày càng gia tăng, đề tài “Thị hiếu người tiêu dùng và quy mô thị trường gạo thân thiện môi trường ở Đồng bằng sông Cửu Long” được thực hiện nhằm phân tích nhận thức, hành vi và sự sẵn lòng chi trả của người tiêu dùng đối với sản phẩm gạo thân thiện môi trường, đồng thời xác định quy mô và tiềm năng phát triển thị trường tại khu vực. Nghiên cứu được triển khai trên cơ sở khảo sát 555 hộ gia đình tại 5 tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long. Phương pháp phân tích sử dụng bao gồm thống kê mô tả, mô hình lựa chọn phân lớp tiềm ẩn (LCCM) để xác định đặc điểm các phân khúc người tiêu dùng, cùng với phân tích SWOT nhằm xây dựng định hướng chiến lược thị trường. Với 3 mục tiêu cụ thể: (1)Phân tích thị hiếu người tiêu dùng gạo ở Đồng bằng sông Cửu Long, (2)Phân tích sự sẵn lòng chi trả đối với gạo thân thiện môi trường và quy mô thị trường gạo thân thiện môi trường ở Đồng bằng sông Cửu Long. (3) Đề xuất giải pháp phát triển quy mô thị trường gạo thân thiện môi trường ở Đồng bằng sông Cửu Long. Kết quả cho thấy người tiêu dùng có mức nhận thức và thái độ tích cực đối với sản phẩm gạo thân thiện môi trường: 62% từng sử dụng và đa số tin tưởng vào lợi ích sức khỏe và môi trường. Tuy nhiên, giá cả là rào cản lớn, đặc biệt đối với nhóm người tiêu dùng nhạy cảm về giá. Trong khi đó, mức sẵn lòng chi trả (WTP) cho các đặc tính thân thiện môi trường được thể hiện rõ ở nhóm người tiêu dùng nhạy cảm với môi trường. Sẵn sàng trả thêm 15% giá nếu sản phẩm đạt tiêu chuẩn GAP. Trả thêm 14% cho sản phẩm được sản xuất theo mô hình tuần hoàn/tái sinh. Trả thêm 5% nếu sản phẩm sử dụng bao bì phân hủy sinh học hoặc phân phối qua kênh siêu thị. Trong khi đó, nhóm nhạy cảm giá cho thấy sự giảm mạnh hành vi lựa chọn nếu giá tăng, với hệ số ảnh hưởng của biến “giá” là -27,04, phản ánh sự hạn chế về khả năng chi trả trong phân khúc này. Thị trường hiện được phân hóa thành hai phân khúc chính: nhóm nhạy cảm với môi trường có học vấn cao, mức sống khá, sẵn lòng trả thêm để đổi lấy giá trị bền vững và nhóm nhạy cảm về giá ít quan tâm đến yếu tố xanh, chi tiêu hạn chế. Kênh phân phối chủ yếu vẫn là chợ truyền thống, trong khi kênh hiện đại và thương mại điện tử chưa phát huy được hiệu quả tiếp cận. Từ các kết quả thu được, luận văn đề xuất hệ thống giải pháp bao gồm: tăng cường truyền thông giáo dục người tiêu dùng, đa dạng hóa sản phẩm theo phân khúc, phát triển kênh phân phối đa dạng, thúc đẩy chính sách hỗ trợ từ chính quyền và tăng cường trải nghiệm sản phẩm thực tế. Các giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần thay đổi hành vi tiêu dùng, nâng cao thị hiếu và mở rộng thị trường gạo thân thiện môi trường tại khu vực ĐBSCL.