Phân tích hiệu quả kinh tế mô hình trồng lúa vụ đông xuân theo tiêu chuẩn VietGap tại địa bàn tỉnh Bạc Liêu

Abstract

Luận văn “Phân tích hiệu quả kinh tế mô hình trồng lúa theo tiêu chuẩn VietGAP tại tỉnh Bạc Liêu” được thực hiện với mục tiêu đánh giá thực trạng sản xuất, đo lường hiệu quả kinh tế và xác định các yếu tố tác động đến hiệu quả của các hộ nông dân áp dụng mô hình VietGAP. Trên cơ sở khảo sát 60 hộ nông dân tại các huyện Hồng Dân, Vĩnh Lợi và Giá Rai – nơi đang triển khai mô hình lúa VietGAP – nghiên cứu đã sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích hiệu quả bằng mô hình DEA (Data Envelopment Analysis), mô hình hồi quy tương quan và phân tích SWOT để làm rõ các khía cạnh về hiệu quả và tiềm năng phát triển mô hình. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mô hình VietGAP giúp nông hộ đạt mức hiệu quả kỹ thuật trung bình 87,31%, hiệu quả phân phối 78,54% và hiệu quả kinh tế 68,66%. Điều này cho thấy các hộ đã sử dụng đầu vào (như giống, phân bón, lao động và nước tưới) tương đối hiệu quả, tuy nhiên vẫn còn dư địa lớn để cải thiện hiệu quả kinh tế thông qua tối ưu chi phí và tổ chức sản xuất. Các chỉ tiêu tài chính như doanh thu, chi phí và lợi nhuận cho thấy mô hình VietGAP mang lại hiệu quả rõ rệt so với mô hình thông thường, với tỷ suất lợi nhuận/doanh thu đạt 27,92%. Mô hình hồi quy chỉ ra rằng một số yếu tố nhân khẩu học và sản xuất có ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả kinh tế. Giới tính của chủ hộ có tác động tiêu cực – các hộ nữ làm chủ có hiệu quả kinh tế thấp hơn trong cùng điều kiện. Biến số lao động trong hộ cũng có ảnh hưởng ngược chiều đến hiệu quả, cho thấy tình trạng dư thừa lao động hoặc phân công lao động chưa hợp lý. Ngược lại, diện tích canh tác và việc tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật có ảnh hưởng tích cực, tuy mức độ chưa cao. Từ những phát hiện trên, luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả mô hình lúa VietGAP tại địa phương. Cụ thể: cần tăng cường các lớp tập huấn kỹ thuật thực hành VietGAP, đặc biệt cho nhóm hộ do nữ làm chủ; hỗ trợ tài chính – nhất là chi phí chứng nhận VietGAP trong giai đoạn đầu; thúc đẩy cơ giới hóa và tổ chức lại sản xuất theo hướng tổ hợp tác hoặc hợp tác xã; đồng thời xây dựng liên kết tiêu thụ bền vững giữa nông dân và doanh nghiệp. Kết quả nghiên cứu là cơ sở thực tiễn có ý nghĩa để hoạch định chính sách phát triển sản xuất lúa VietGAP bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho nông hộ và phát triển nông nghiệp sạch, an toàn tại tỉnh Bạc Liêu nói riêng và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nói chung.