Đánh giá hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase của một số loài thực vật hoang dại tại Đồng Bằng Sông Cửu Long

Abstract

Nghiên cứu khảo sát hoạt tính ức chế enzyme α-glucosidase của 12 loài thực vật (Vú sữa đất, Bồ ngót, lá Cách, Cỏ lá tre, Rau muống biển, Bông củ sắn, cây Lức, Huyết giác, Mai vàng, Muồng hoàng yến, Thiết mộc lan, quả Bằng lăng). Kết quả cho thấy cả 12 cao chiết đều có tác dụng ức chế, với IC₅₀ dao động từ 156±1,8 đến 341±3,6 μg/mL. Cao chiết từ Thiết mộc lan (Dracaena fragrans) thể hiện hiệu quả mạnh nhất (IC₅₀ = 156±1,8 μg/mL), vượt cả acarbose (IC₅₀ = 167±2,8 μg/mL). Một số mẫu khác như lá Muồng hoàng yến, cây Lức và lá Cách cũng cho thấy tác dụng đáng kể (IC₅₀ = 191–203 μg/mL). Khảo sát động học α-glucosidase với acarbose cho thấy kiểu ức chế cạnh tranh. Vₘₐₓ gần như không đổi (0.153–0.159 OD/phút), trong khi Kₘ tăng từ 0.495 lên 2.123 mM khi nồng độ acarbose tăng từ 0–640 μg/mL. Mô hình Lineweaver-Burk được áp dụng để xác định thông số động học. Với cao chiết Thiết mộc lan, kết quả cho thấy kiểu ức chế hỗn tạp. Khi nồng độ tăng 0–600 μg/mL, Vₘₐₓ giảm từ 0.119 xuống 0.043 OD/phút, trong khi Kₘ tăng từ 0.412 lên 0.942 mM. Phân tích GC-MS cao chiết Thiết mộc lan phát hiện 15 hợp chất. Thành phần chính là este của acid 1,3 Benzenedicarboxylic với bis(2-ethylhexyl) (79,46%). Ngoài ra có Methyl disulfide (10,47%), 5-Hydroxymethylfurfural (2,20%) và các hợp chất khác. Nhiều hợp chất đã được chứng minh có hoạt tính sinh học như chống oxy hóa, giảm viêm và ức chế enzyme. Kết quả cho thấy một số loài thực vật hoang dại vùng ĐBSCL, đặc biệt Thiết mộc lan, có tiềm năng làm nguồn nguyên liệu tự nhiên hỗ trợ điều trị tiểu đường type 2 qua cơ chế ức chế α-glucosidase.