"Chấn thương di dời" trong một số truyện ngắn Việt Nam hải ngoại sau năm 1975

Abstract

Những sự kiện xã hội tạo nên những chấn động tâm lý sâu sắc và lớn lao đối với nhân loại (gồm của cả cộng đồng hay cá nhân) được diễn tả lại trong văn chương dưới góc độ phân tâm học được phê bình văn học gọi là “văn học vết thương’’ hay “văn học chấn thương’’ (Trauma Litterature). Theo nhà nghiên cứu văn học Christine Cao: “chấn thương do sự di dời ở một đất nước khác lạ” là một trong những biểu hiện đáng lưu ý của văn học chấn thương đương đại. Sự kiện rời bỏ đất nước ra đi - hành động di dời của hàng triệu người Việt Nam sau 1975, kéo dài trong cả hơn hai thập kỷ đã hình thành nên những cộng đồng Việt kiều tại hải ngoại, tạo nên những sự kiện chính trị - văn hóa - xã hội phức tạp. Văn học hải ngoại bắt nguồn từ việc kể lại những câu chuyện lưu vong thể hiện rất rõ những ám ảnh chấn thương của di dân Việt từ sau hành động di dời. “Chấn thương di dời” là một trong những nét đặc thù trong thi pháp tự sự lưu vong của văn học Việt Nam hải ngoại nói chung và truyện ngắn hải ngoại nói riêng.