Mối quan hệ giữa năng lực số và hành vi thông tin của người dân Hà Nội trước tin giả trong bối cảnh cơn bão Yagi

Abstract

Ngày 7 tháng 9 năm 2024, siêu bão Yagi đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng về người, cơ sở hạ tầng, và đời sống xã hội tại các tỉnh miền Bắc Việt Nam. Trong bối cảnh đó, tình trạng tin giả tràn lan trên mạng xã hội đã gây hoang mang, cản trở nỗ lực cứu trợ và gia tăng áp lực trong ứng phó với thiên tai. Bài viết này nghiên cứu mối quan hệ giữa năng lực số (NLS) và hành vi thông tin (HVTT) của người dân Hà Nội trước tin giả trong tình huống khẩn cấp do siêu bão Yagi. Nghiên cứu được thực hiện trên 100 người dân từ 40-55 tuổi tại hai khu vực: quận Cầu Giấy và huyện Chương Mỹ (sông Bùi). Đây là nhóm người dùng mạng xã hội ít thường xuyên, chủ yếu dựa vào truyền thông truyền thống như tivi, radio. Thông qua bản hỏi gồm 25 câu dựa trên các thang đo quốc tế, nghiên cứu đánh giá mức độ hiểu biết về tin giả, các chiến lược xác minh thông tin, và các thay đổi trong HVTT trước và sau khi tiếp cận tin giả. Kết quả nghiên cứu không chỉ làm sáng tỏ sự khác biệt về HVTT giữa hai khu vực khảo sát mà còn cung cấp các giải pháp nâng cao NLS và HVTT đúng đắn, nhằm cải thiện khả năng nhận diện và ứng phó với tin giả, hạn chế hậu quả trong tương lai.