Phạm trù hóa phương tiện giao thông vận tải đường sắt dưới góc độ ngôn ngữ học tri nhận

Abstract

Trong bài viết này, chúng tôi tiếp cận phạm trù phương tiện giao thông vận tải đường sắt “tàu hỏa” dưới góc độ lý thuyết điển mẫu và khung tri nhận như là một sự phạm trù hóa của Ngôn ngữ học tri nhận. Dựa trên hệ thống tri nhận luận của Rosch, E. (1975), Taylor (1995), Lakoff (1987) và Langacker (1987), bài viết tập trung chứng minh rằng “tàu hỏa” là một phạm trù hóa có cấu trúc tâm - biên rõ ràng, mang nhiều tầng nghĩa gắn với tri thức bách khoa, sự nghiệm thân, trải nghiệm văn hóa, và cơ chế ẩn dụ ý niệm mang tính cá nhân và xã hội. Kết quả phân tích này góp phần khẳng định các đặc điểm ngữ nghĩa, ngữ dụng tri nhận (thuật ngữ hóa) trong phạm trù phương tiện giao thông vận tải đường sắt “tàu hỏa”.