Ẩn dụ ý niệm về tài chính trong tiếng Việt nhìn từ miền nguồn lửa

Abstract

Bài viết tiếp cận ẩn dụ ý niệm “Tài chính là lửa” trong tiếng Việt từ góc nhìn Ngôn ngữ học tri nhận, dựa trên lý thuyết ẩn dụ ý niệm của Lakoff và Johnson (1980), kết hợp với phân tích ngữ nghĩa và xử lý ngữ liệu từ 90 biểu thức thu thập từ báo chí trực tuyến. Kết quả nghiên cứu xác lập ba mô hình tri nhận cơ bản bao gồm: (1) Tổn thất tài chính được ví như thiệt hại do lửa gây ra; (2) Sự tăng trưởng tài chính được so sánh với ngọn lửa lan nhanh và mạnh mẽ; (3) Các hoạt động tài chính được hiểu như hành vi tương tác với lửa. Nghiên cứu chỉ ra rằng, ẩn dụ “Tài chính là lửa” không chỉ phổ biến trong diễn ngôn báo chí mà còn phản ánh một cấu trúc tư duy đặc trưng của nền văn hóa Việt Nam. Bài viết đóng góp vào việc làm rõ mối quan hệ giữa ngôn ngữ và văn hóa trong cách tri nhận về tài chính, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu đối chiếu liên ngôn ngữ về ẩn dụ tài chính trong các cộng đồng ngôn ngữ khác.