Chiến lược sử dụng ngôn ngữ đánh giá trong diễn ngôn báo chí về thiên tai: Phân tích diễn ngôn trong hai bản tin tiếng Anh về bão Yagi

Abstract

Tóm tắt: Bài viết vận dụng Thuyết Đánh giá (Appraisal Theory) của Martin và White (2005) để phân tích cách thức sử dụng ngôn ngữ đánh giá trong hai bản tin tiếng Anh về cơn bão Yagi đổ bộ vào miền Bắc Việt Nam vào tháng 9 năm 2024. Nghiên cứu tập trung vào hai hệ thống chính của Thuyết Đánh giá là Thái độ (Attitude) và Thang độ (Graduation), nhằm nhận diện các chiến lược diễn ngôn thể hiện cảm xúc, Phán xét hành vi và đánh giá cảm quan trong bối cảnh truyền thông về thiên tai. Kết quả phân tích cho thấy hai bản tin, dù cùng đưa tin về một sự kiện, có sự khác biệt về định hướng diễn ngôn: bản tin thứ nhất nhấn mạnh thiệt hại và phản ứng chính sách thông qua đánh giá Cảm quan (Appreciation) và Lượng hóa (Quantification); trong khi đó, bản tin thứ hai đề cao nghị lực và lòng nhân ái, thể hiện qua Phán xét hành vi (Judgement) và Cường độ (Intensification). Qua đó, nghiên cứu chỉ ra vai trò chiến lược của ngôn ngữ đánh giá trong việc định hình thái độ xã hội và thúc đẩy phản ứng tích cực từ cộng đồng. Bài viết góp phần mở rộng ứng dụng Thuyết Đánh giá vào phân tích diễn ngôn báo chí về thiên tai tại Việt Nam.