Hành động hỏi trực tiếp tìm thông tin và những hành động đáp tương ứng (trong cặp tương tác trao đáp trên tư liệu tiểu thuyết “Nicholas Sparks”)

Abstract

Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu hình thức, mục đích và ý nghĩa của hành động hỏi trực tiếp tìm thông tin, cùng các hành động đáp tương ứng thông qua việc phân tích 203 cặp thoại. Kết quả nghiên cứu cho thấy các hành động hỏi trực tiếp chủ yếu tập trung vào việc khai thác thông tin về sự tình, lý do, nơi chốn và thời gian. Nhóm hành động phụ thuộc đi kèm được sử dụng nhằm mục đích: bổ sung thông tin cho hành động chủ hướng, dẫn nhập vào nội dung chính, hoặc thu hút sự chú ý của người nghe. Đáng chú ý, nhóm tham thoại chứa hành động đáp trực tiếp vào câu hỏi chiếm tỷ lệ cao nhất. Điều này cho thấy các nhân vật hội thoại có ý thức cộng tác rất cao, thể hiện qua việc sử dụng phổ biến các cặp thoại ưu tiên (preferred pairs). Bên cạnh đó, các hành động phụ thuộc còn đóng vai trò thể hiện thái độ lịch sự hoặc dẫn dắt người nghe tập trung vào mục đích giao tiếp chính. Ngược lại, nhóm tham thoại chứa hành động đáp lệch thường được sử dụng để hỏi ngược lại, đưa ra đề nghị hoặc nhận xét. Những phản ứng này nhằm mục đích đi tắt vào vấn đề, lái cuộc hội thoại sang hướng khác, hoặc xuất hiện khi người đáp không muốn trả lời, quá bất ngờ, hay thiếu thông tin cần thiết. Kết quả cũng cho thấy nhóm tham thoại chứa hành động đáp vòng vo và các hành động phụ thuộc không ưu tiên chiếm tỷ lệ thấp. Điều này phản ánh đặc điểm văn hóa giao tiếp của người phương Tây vốn ưa chuộng sự trực diện, hạn chế lối nói né tránh hay rào đón. Nghiên cứu hy vọng sẽ đóng góp thêm những cứ liệu thực tiễn vào hệ thống lý thuyết về hành động ngôn từ.