Đặc điểm ngữ nghĩa của thuật ngữ thực thi pháp luật trên biển ngành cảnh sát biển trong tiếng Anh và tiếng Việt

Abstract

Thuật ngữ thực thi pháp luật trên biển đóng vai trò nòng cốt trong hệ thống thuật ngữ Cảnh sát biển tiếng Anh và tiếng Việt. Bài viết khảo sát và phân tích các thuật ngữ thực thi pháp luật biển điển hình được trích xuất từ các văn bản quy phạm và tài liệu chuyên ngành quan trọng như: Luật Cảnh sát biển Việt Nam (2018), Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), Từ điển Hàng hải (2005) và Từ điển Cảnh sát biển Anh - Việt - Nga (2020). Dưới bình diện ngôn ngữ học đối chiếu và ngữ nghĩa học thuật ngữ, hệ thống này được phân loại thành bốn nhóm chính: (1) Hành vi vi phạm; (2) Biện pháp nghiệp vụ và pháp lý; (3) Chủ thể và đối tượng vi phạm; (4) Các quy định và điều khoản luật định. Thông qua phương pháp phân tích ngữ liệu định tính và định lượng, nghiên cứu đã thống kê được 442 thuật ngữ tiếng Anh và 325 thuật ngữ tiếng Việt. Kết quả cho thấy giữa hai hệ thống thuật ngữ có sự khác biệt rõ rệt về số lượng, phương thức biểu đạt khái niệm, hình thức mô tả nghĩa và sắc thái ngữ nghĩa đặc thù trong từng ngữ cảnh chuyên biệt.