Tình hình thụ đắc động từ năng nguyện 要 của sinh viên Việt Nam

Abstract

Động từ năng nguyện 要 (yào) là một từ đa nghĩa trong tiếng Trung Quốc. Trên cơ sở Kho ngữ liệu ngôn ngữ trung gian tiếng Trung của sinh viên Việt Nam (phiên bản 2024, quy mô 959.282 chữ), bài viết phân tích tình hình sử dụng, lỗi sai và thứ tự thụ đắc các nét nghĩa của động từ này. Kết quả cho thấy, 要₂ được sử dụng với tần suất cao nhất, kế đến lần lượt là 要₁, 要₃, 要₄, và ít được sử dụng nhất là 要₅. Về tỷ lệ chính xác, 要₅ đạt tỷ lệ sử dụng đúng cao nhất, tiếp theo là 要₂, 要₁, 要₄, và thấp nhất là 要₃. Sinh viên thường phát sinh hai loại lỗi chính là lỗi dùng thừa và lỗi nhầm lẫn. Trong đó, 要₅ không xuất hiện lỗi; 要₃ chỉ xuất hiện lỗi nhầm lẫn; 要₁ và 要₄ có tỷ lệ lỗi nhầm lẫn cao hơn lỗi dùng thừa; riêng 要₂ có tỷ lệ lỗi dùng thừa chiếm ưu thế. Thứ tự thụ đắc các nét nghĩa của động từ năng nguyện 要 được xác lập theo tiến trình: 要₂ > 要₁ > 要₃ > 要₄ > 要₅. Quá trình thụ đắc của sinh viên chịu ảnh hưởng bởi ba yếu tố chủ đạo: (1) Sự phức tạp về ngữ nghĩa của chính động từ 要; (2) Sự đa dạng của các hình thức biểu đạt tương ứng trong tiếng Việt và (3) xu hướng đơn giản hóa nội dung trong các giáo trình tiếng Trung hiện nay.