Từ ngoại lai gốc Ấn - Âu trong tiếng Nhật và tiếng Việt dưới lăng kính văn hóa

Abstract

Tiếng Việt và tiếng Nhật, mặc dù thuộc các ngữ hệ khác nhau, song đều thể hiện một đặc điểm chung đáng chú ý là mức độ tiếp nhận cao các yếu tố vay mượn từ vựng, đặc biệt từ các ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Ấn-Âu. Nghiên cứu này nhằm khảo sát các cơ chế tiếp nhận, chuyển hóa và bản địa hóa từ vựng ngoại lai trong hai ngôn ngữ. Trên cơ sở đặt hiện tượng vay mượn từ vựng trong bối cảnh lịch sử, xã hội, chính trị và văn hóa rộng hơn, nghiên cứu lập luận rằng quá trình tiếp biến từ vựng không chỉ là một hiện tượng ngôn ngữ học thuần túy mà còn phản ánh các động lực và tương tác văn hóa – xã hội. Thông qua phương pháp phân tích so sánh, nghiên cứu làm rõ cả những khuynh hướng tương đồng lẫn khác biệt trong quá trình đồng hóa các yếu tố vay mượn Ấn-Âu. Từ đó, bài viết cung cấp những luận cứ góp phần làm sáng tỏ mối quan hệ tương tác giữa ngôn ngữ, văn hóa và xã hội tại Việt Nam và Nhật Bản, đồng thời đóng góp vào việc nhận diện sâu hơn mối liên hệ ngôn ngữ – văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng gia tăng.