Bảo vệ quyền trẻ em trong gia đình đơn thân theo pháp luật Việt Nam

Abstract

Bảo vệ quyền trẻ em trong gia đình đơn thân là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc khi mô hình gia đình đơn thân tại Việt Nam ngày càng phổ biến. Luận văn làm rõ cơ sở lý luận về trẻ em, gia đình đơn thân và yêu cầu pháp lý của việc bảo vệ quyền trẻ em trong hoàn cảnh gia đình đặc thù này. Trên cơ sở phân tích Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), Luật Trẻ em năm 2016, Bộ luật Dân sự năm 2015 cùng các văn bản liên quan, luận văn cho thấy pháp luật Việt Nam đã thiết lập nền tảng pháp lý bảo vệ trẻ em trong gia đình đơn thân. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa xây dựng cơ chế thống nhất, chuyên biệt cho nhóm trẻ em này; nhiều quy định còn rải rác, thiếu kết nối và chưa theo kịp thực tiễn. Qua khảo sát thực trạng, luận văn nhận thấy nhiều bất cập trong bảo vệ quyền trẻ em ở các trường hợp cha mẹ ly hôn, không đăng ký kết hôn, một bên cha hoặc mẹ chết, người độc thân nhận con nuôi hoặc sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất kiến nghị hoàn thiện pháp luật theo hướng sửa đổi quy định về nuôi con, cấp dưỡng, xác định cha mẹ con; đồng thời xây dựng cơ chế pháp lý liên ngành lấy lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trung tâm.