Chọn lọc nguồn vật liệu khởi đầu cho công tác chọn tạo giống lúa thấp cây từ nguồn 15 giống lúa rẫy

Abstract

Trong bối cảnh sản xuất lúa hiện đại ngày càng ưu tiên các giống có chiều cao cây thấp nhằm tăng khả năng chống đổ ngã, thích nghi với điều kiện canh tác và nâng cao chất lượng và năng suất, việc khai thác nguồn gen lúa rẫy – vốn có tính đa dạng di truyền cao – được xem là hướng tiếp cận tiềm năng trong chọn giống. Nghiên cứu được thực hiện nhằm tuyển chọn vật liệu lai từ 15 giống lúa rẫy nhằm cải thiện đặc tính thân thấp của giống ST25 theo hướng ổn định năng suất và tăng khả năng chống chịu. Thí nghiệm được tiến hành thông qua đánh giá các chỉ tiêu hình thái, nông học và khả năng chống đổ ngã, kết hợp phân tích kiểu gen bằng chỉ thị phân tử. Các marker đặc hiệu cho các gen Wx, BADH2 và QTL qPH3 được sử dụng để nhận diện các alen liên quan đến chiều cao cây, hàm lượng amylose và tính trạng mùi thơm. Kết quả cho thấy các giống có sự biến động rõ rệt về chiều cao cây (80,7 cm-98,8 cm), khối lượng 1000 hạt (20,37 g-37,07 g), hàm lượng amylose (4,7%-30,9%), phản ánh mức độ đa dạng di truyền cao. Phân tích chỉ thị phân tử cho thấy có 5 giống mang QTL qPH3 liên quan đến thấp cây. Kết quả kiểu gen có xu hướng phù hợp với kiểu hình, tuy nhiên chưa hoàn toàn tương ứng do ảnh hưởng của nhiều yếu tố di truyền và môi trường. Ba giống Nùa pai, Ba kai blăng, Ba krông bop được lựa chọn làm vật liệu lai nhờ mang các đặc điểm mong muốn như chiều cao cây thấp và hàm lượng amylose thấp. Nhìn chung, nghiên cứu đã đạt được mục tiêu đề ra trong việc tuyển chọn vật liệu lai tiềm năng