Hàm lượng anthocyanin và khả năng kháng oxy hóa của tổ hợp lai lúa màu

Abstract

Lúa gạo là nguồn lương thực thiết yếu của hơn một nửa dân số thế giới, đồng thời giữ vai trò then chốt trong đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu. Trong xu hướng tiêu dùng hiện đại, giá trị của gạo không chỉ dừng lại ở năng lượng cung cấp mà còn mở rộng sang các lợi ích sinh học đối với sức khỏe. Đặc biệt, lúa gạo màu đang được quan tâm nhờ khả năng tích lũy các hợp chất kháng oxy hóa tự nhiên, trong đó anthocyanin là thành phần nổi bật. Nghiên cứu được thực hiện trên 50 dòng lúa màu thuộc các tổ hợp lai khác nhau về hàm lượng anthocyanin tổng số, hợp chất thứ cấp và chất lượng nấu nướng. Bên cạnh đó, màu sắc và kích thước hạt gạo cũng được phân tích. Kết quả phân tích dạng hạt cho thấy sự đa dạng đáng kể giữa các dòng lúa màu. Trong đó, 54% số dòng thuộc nhóm hạt dài, 28% hạt trung bình và 18% hạt rất dài (>7,5 mm), với chiều dài hạt gạo tối đa đạt 8,52 ± 0,02 mm. Về hình dạng hạt, 60% thuộc dạng trung bình và 38% dạng thon dài, cho thấy nhiều dòng có tiềm năng đáp ứng yêu cầu thương phẩm. Đối với chất lượng nấu nướng, phần lớn các dòng cho cơm mềm và dẻo, thể hiện qua độ bền thể gel ở mức rất mềm và mềm. Hàm lượng amylose tập trung chủ yếu ở nhóm thấp đến rất thấp, chỉ một số ít dòng ở mức trung bình. Hầu hết các dòng lúa màu không có mùi thơm (82%). Kết quả phân tích hàm lượng các hợp chất thứ cấp cho thấy hàm lượng cao nhất về polyphenol tổng số đạt 294,29 ± 3,81 mg GAE/100 g, flavonoid tổng số đạt 679,72 ± 4,17 mg QE/100 g và anthocyanin đạt 243,51 ± 1,77 mg Cy3-glc/100 g, tập trung chủ yếu ở các dòng lúa tím và đen. Kết quả ức chế gốc tự do ABTS [2,2′-azinobis-(3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonic acid)], có 13 dòng trong tổng số 50 dòng lúa màu đạt trên 50% với giá trị cao nhất 89,32 ± 0,45%. Đối với khả năng ức chế gốc tự do DPPH (1,1-Diphenyl-2- picrylhydrazyl), có 21/50 dòng đạt trên 50%, với giá trị cao nhất 71,06 ± 0,91%. Tổng hợp các kết quả cho thấy các dòng lúa màu nghiên cứu có sự đa dạng cao về dạng hạt, chất lượng cơm và khả năng tích lũy hợp chất thứ cấp. Đặc biệt, nhiều dòng có anthocyanin tổng số cao và hoạt tính kháng oxy hóa, là cơ sở khoa học quan trọng cho việc lựa chọn vật liệu triển vọng phục vụ chọn tạo giống lúa chất lượng cao theo định hướng thực phẩm chức năng