Tuyển chọn vật liệu lai từ 15 giống lúa rẫy mang gen GS3 nhằm cải thiện chiều dài hạt gạo giống ĐS1

Abstract

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng ngày càng ưu tiên gạo có dạng hạt thon dài, cơm mềm và có mùi thơm, việc khai thác nguồn gen lúa rẫy-có tính đa dạng di truyền cao-là hướng tiếp cận tiềm năng trong chọn giống. Nghiên cứu được thực hiện nhằm tuyển chọn vật liệu lai từ 15 giống lúa rẫy mang gen GS3 để cải thiện chiều dài hạt gạo của giống ĐS1 theo hướng nâng cao chất lượng. Thí nghiệm được tiến hành thông qua đánh giá các chỉ tiêu hình thái, nông học và phẩm chất gạo, kết hợp phân tích kiểu gen bằng chỉ thị phân tử. Các marker đặc hiệu cho các gen GS3, Wx và BADH2 được sử dụng để nhận diện các alen liên quan đến chiều dài hạt, hàm lượng amylose và tính trạng mùi thơm. Kết quả cho thấy các giống có sự biến động rõ rệt về số hạt chắc trên bông (60-179 hạt), khối lượng 1.000 hạt (20-35 g) và hàm lượng amylose (5,36-29,96%), phản ánh mức độ đa dạng di truyền cao. Phân tích chỉ thị phân tử cho thấy tất cả các giống đều mang alen GS3 liên quan đến hạt dài, đồng thời có sự đa hình tại locus Wx và BADH2. Kết quả kiểu gen có xu hướng phù hợp với kiểu hình, tuy nhiên chưa hoàn toàn tương ứng do ảnh hưởng của nhiều yếu tố di truyền và môi trường. Hai giống Tẻ trắng và Ba krông mong được lựa chọn làm vật liệu lai do mang các đặc điểm mong muốn như hạt dài và hàm lượng amylose thấp. Các tổ hợp lai với giống ĐS1 được thực hiện thành công và cá thể lai F1 được nhận diện bằng chỉ thị phân tử. Nhìn chung, nghiên cứu đã đạt được mục tiêu đề ra trong việc tuyển chọn vật liệu lai tiềm năng và lai tạo thành công hạt F1 mang kiểu gen GS3 dị hợp. Trong thời gian tới, cần tiếp tục đánh giá các thế hệ sau và kết hợp thêm các chỉ tiêu năng suất nhằm chọn lọc các dòng triển vọng