Cải thiện độ thoát trổ bông giống ST25 thông qua lai tạo từ các giống lúa rẫy mang gen EUI

Abstract

Giống lúa ST25 trong những năm gần đây được đánh giá cao và khẳng định giá trị vượt trội về chất lượng hạt, hương thơm và độ mềm dẻo sau khi nấu, đồng thời thể hiện nhiều ưu điểm nông học như khả năng thích nghi rộng, chịu mặn nhẹ, sinh trưởng khỏe và cho năng suất khá ổn định trong điều kiện sản xuất tại Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm nổi bật, giống này vẫn tồn tại hạn chế về khả năng thoát cổ bông chưa thật sự tối ưu, dẫn đến giảm hiệu quả thụ phấn, tăng tỷ lệ hạt lép và ảnh hưởng đến năng suất thực thu. Xuất phát từ cơ sở đó, nghiên cứu “Cải thiện độ thoát trổ bông giống ST25 thông qua lai tạo từ các giống lúa rẫy mang gen EUI” được thực hiện. Nghiên cứu tiến hành đánh giá các đặc tính hình thái, chỉ tiêu nông học, chất lượng được thực hiện và ghi nhận theo quy chuẩn Việt Nam (QCVN 01-65 2011/BNN&PTNT) và đánh giá theo quy ước mô tả của IRRI (2013), đồng thời nhận diện kiểu gen EUI bằng chỉ thị phân tử nhằm chọn lọc các giống mang gen này làm vật liệu lai với ST25. Cùng với đó, phương pháp lai thuận nghịch được áp dụng kết hợp với kỹ thuật nuôi cấy mô nhằm tăng khả năng sống và rút ngắn thời gian tạo con lai F1, cuối cùng tiến hành nhận diện con lai F1. Kết quả xác định được 7 giống mang gen EUI, đánh giá được các đặc điểm nông học, hình thái và chất lượng của bộ giống khảo sát, qua đó lựa chọn được 2 giống Khẩu khâu re và Kén vàng làm vật liệu lai triển vọng với giống ST25. Kết quả lai tạo ghi nhận tỉ lệ thụ phấn thành công dao động 27,76%-55,43%, đồng thời tỉ lệ phôi sống sau quá trình nuôi cấy mô đạt 86,88%, tỉ lệ sống sau thuần dưỡng là 53,73%, tỉ lệ con lai đạt 98,11%. Nghiên cứu đã lai tạo thành công 52 con lai F1, tạo cơ sở cho các bước chọn lọc và cải tiến giống trong các nghiên cứu tiếp theo.