Khả năng sinh trưởng và năng suất của giống mè Hai vỏ Bình Thuận trong điều kiện đất nhiễm mặn nhân tạo.

Abstract

Đất mặn là yếu tố căng thẳng phi sinh học quan trọng, ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng và năng suất cây trồng, đặc biệt trong bối cảnh xâm nhập mặn gia tăng cường độ và tần suất tại đồng bằng sông Cửu Long. Việc lựa chọn giống cây trồng có khả năng chịu mặn là giải pháp cần thiết nhằm đảm bảo hoạt động sản xuất tại các vùng đất bị nhiễm mặn và hướng tới nền nông nghiệp bền vững. Giống mè 2 vỏ Bình Thuận (Sesamum indicum L.) được đánh giá có tiềm năng thích nghi với điều kiện đất mặn. Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của các mức độ mặn đất khác nhau đến sinh trưởng, sinh lý và năng suất của giống mè trong điều kiện đất nhiễm mặn nhân tạo. Thí nghiệm bố trí hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD) với các nghiệm thức Đ0, Đ4, Đ6 và Đ8 (ECe = 1,21–6,80 mS/cm; Na⁺ = 0,2–0,8 g/kg). Kết quả cho thấy cấp độ suy giảm các chỉ tiêu sinh trưởng gồm chiều cao cây, chiều dài rễ, số lá, số nhánh và sinh khối tăng khi độ mặn đất tăng. Số nhánh chưa bị ảnh hưởng ở giai đoạn 30 NSKG nhưng giảm rõ rệt ở giai đoạn thu hoạch, phản ánh tác động tích lũy theo thời gian của stress mặn. Giá trị SPAD giảm từ 47,1 xuống 42,4 cho thấy sự suy giảm khả năng quang hợp. Về sinh lý, hàm lượng Na⁺ trong cây tăng theo độ mặn đất và tích lũy trong các bộ phận cây theo thứ tự rễ > thân > lá và gây mất cân bằng ion thể hiện qua sự gia tăng tỷ lệ Na⁺/K⁺. Sự tích lũy Na⁺ trong lá ảnh hưởng tiêu cực đến quang hợp và sinh trưởng. Đồng thời, cây mè có khả năng hấp thu Na⁺, góp phần làm giảm Na⁺ trong đất từ 1,78 xuống 0,8 g/kg và ECe từ 8,90 xuống 6,80 mS/cm khi kết thúc thí nghiệm. Thành phần năng suất gồm số trái/cây (20-42 trái/cây), khối lượng hạt/5 trái (0,5–1,2 g) và khối lượng 100 hạt (0,2–0,3 g) đều giảm khi độ mặn đất tăng. Tuy nhiên, giống mè vẫn duy trì trên 50% năng suất, cho thấy khả năng chịu mặn tương đối tốt.