Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chấp nhận sản xuất lúa theo hướng phát thải thấp tại tỉnh Đồng Tháp

Abstract

Chuyển đổi sang mô hình sản xuất lúa phát thải thấp là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ hệ sinh thái, nâng cao khả năng cạnh tranh và tối ưu hóa sản xuất. Nhưng nhiều nông hộ vẫn còn gặp nhiều e ngại rủi ro, thiếu thông tin, hoặc chưa thấy rõ lợi ích kinh tế của mô hình các mô hình sản xuất lúa phát thải thấp. Các rào cản chính bao gồm: (1) Tác động bất thường của biến đổi khí hậu; (2) Sự bất ổn định của giá cả đầu vào và đầu ra khiến lợi nhuận bấp bênh; (3) Thói quen lạm dụng hóa chất và việc áp dụng kỹ thuật giảm phát thải chưa đồng bộ, chưa đi vào khâu bảo quản, chế biến sau thu hoạch. Do đó, nghiên cứu "Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chấp nhận sản xuất lúa theo hướng phát thải thấp tại tỉnh Đồng Tháp" là cần thiết nhằm: làm rõ các yếu tố như nhận thức, chính sách hỗ trợ, vai trò của chính quyền địa phương ảnh hưởng đến quyết định của nông dân. Từ đó đề xuất các giải pháp khuyến khích áp dụng mô hình lúa phát thải thấp góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao hiệu quả sản xuất và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương phù hợp với xu hướng toàn cầu. Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện và phân tích dữ liệu thông qua các công cụ thống kê mô tả, T – test kết hợp với mô hình hồi quy Probit nhằm xác định các yếu tố có thể ảnh hưởng đến quyết định chấp nhận sản xuất lúa theo hướng phát thải thấp. Kết quả phân tích mô hình hồi quy Probit cho thấy có 3 yếu tố ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê đến quyết định chấp nhận sản xuất lúa theo hướng phát thải thấp gồm: Lao động chính (ý nghĩa ở mức 10%), Diện tích canh tác (ý nghĩa ở mức 5%), Tham gia HTX (ý nghĩa ở mức 1%). Trong khi đó, các yếu tố như giới tính, trình độ học vấn, kinh nghiệm sản xuất, tuổi tác và vay vốn không có ý nghĩa thống kê trong mô hình (P – value > 0,1). Do đó trong nghiên cứu này các yếu tố này không ảnh hưởng đáng kể đến quyết định chấp nhận sản xuất lúa theo hướng phát thải thấp. Từ kết quả trên, đề tài đề xuất các hàm ý chính sách như sau: Tăng cường đào tạo và chuyển giao kỹ thuật thông qua các lớp tập huấn, hội thảo và mô hình trình diễn để nông dân có thể hiểu rõ hơn về sản xuất lúa phát thải thấp. Phối hợp với các tổ chức tín dụng, ngân hàng nông nghiệp để xây dựng gói vay ưu đãi dành riêng cho nông dân tham gia mô hình phát thải thấp với thủ tục đơn giản và lãi suất thấp. Hiện đại hóa hạ tầng thủy lợi đồng bộ và tăng cường đào tạo chuyên sâu kỹ thuật tưới khô ướt xen kẽ (AWD) để tối ưu hóa việc bơm nước tập thể, từ đó giảm chi phí nhiên liệu cho nông hộ. Tuyên truyền để nông hộ nhỏ nhận thấy lợi ích của mô hình phát thải thấp, từ đó tự nguyện chuyển đổi sang sản xuất quy mô lớn hơn. Ưu tiên hỗ trợ kỹ thuật và vốn cho các vùng lúa quy mô lớn, tạo điều kiện hình thành "cánh đồng lớn" áp dụng đồng bộ quy trình phát thải thấp. Thúc đẩy nông hộ tham gia vào HTX và hỗ trợ HTX ký kết hợp đồng tiêu thụ với doanh nghiệp, đồng thời tạo thương hiệu lúa phát thải thấp nhằm định vị sản phẩm lúa gạo chất lượng cao và quảng bá sản phẩm tại các hội chợ nông sản trong và ngoài nước, giúp nông hộ bảo đảm đầu ra có giá cao và ổn định.