So sánh hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa giữa thành viên hợp tác xã và nông hộ ngoài hợp tác xã

Abstract

Trong bối cảnh nền sản xuất nông nghiệp đang chuyển mình phát triển theo hướng hiện đại, chất lượng, bền vững đi đôi với tái cơ cấu theo mô hình “hợp tác - liên kết - thị trường” là điểm tựa cần thiết cho việc tổ chức lại nền sản xuất nông nghiệp truyền thống. Vì vậy đề tài “So sánh hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa giữa thành viên trong Hợp tác xã và nông hộ ngoài Hợp tác xã tại tỉnh Tây Ninh” được thực hiện nhằm (1) Phân tích thực trạng hoạt động sản xuất và tiêu thụ lúa của thành viên trong HTX và nông hộ ngoài HTX tại tỉnh Tây Ninh, (2) So sánh hiệu quả kinh tế và các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa của hai nhóm nông hộ, (3) Đề xuất giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa giữa thành viên trong HTX và nông hộ ngoài HTX tại tỉnh Tây Ninh. Nghiên cứu được thực hiện bằng cách phỏng vấn trực tiếp 260 nông hộ tại tỉnh Tây Ninh bằng phương pháp chọn mẫu thuận tiện, trong đó 77 nông hộ trong HTX và 183 nông hộ ngoài HTX để tiến hành phân tích và so sánh hiệu quả kinh tế. Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả kết hợp với kiểm định T-test để so sánh các đặc điểm nhân khẩu - xã hội, thực trạng sản xuất và tiêu thụ, các chỉ tiêu tài chính, hiệu quả kinh tế giữa hai nhóm nông hộ. Phương pháp phân tích màng bao dữ liệu (DEA - Data Envelopment Analysis) được sử dụng để ước lượng hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa giữa hai nhóm nông hộ. Đồng thời, nghiên cứu còn sử dụng phương pháp ước lượng hồi quy tương quan đa biến (OLS) để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế. Kết hợp với phân tích SWOT để đề xuất các giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa giữa thành viên trong HTX và nông hộ ngoài HTX tại tỉnh Tây Ninh. Kết quả phân tích cho thấy lợi nhuận trung bình của các thành viên trong HTX là 31.783,74 nghìn đồng/ha/vụ cao hơn 27.692,68 nghìn đồng/ha/vụ của nông hộ ngoài HTX. Tổng chi phí trung bình là 17.851,74 nghìn đồng/ha/vụ đối với nông hộ trong HTX và 17.861,57 nghìn đồng/ha/vụ đối với nông hộ ngoài HTX. Khi xét về hiệu quả sử dụng đồng vốn và các chỉ tiêu tài chính trong sản xuất lúa thì hiệu quả của nông hộ trong HTX đều cao hơn so với nông hộ ngoài HTX. Về kết quả hiệu quả kinh tế cho thấy mức hiệu quả trung bình của nông hộ trong HTX là 58,89% cao hơn có ý nghĩa thống kê ở mức 1% so với hiệu quả kinh tế của nông hộ ngoài HTX là 53,59%. Với mức hiệu quả kinh tế trung bình này, nông hộ trồng lúa trong HTX và ngoài HTX có thể giảm tổng chi phí đầu tư trong khi các đầu ra không thay đổi lần lượt khoảng 41,11% và 46,41%. Kết quả phân tích hồi quy tương quan đa biến cho thấy có 3 yếu tố ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả kinh tế của nông hộ trong và ngoài HTX bao gồm: diện tích, tham gia tập huấn, tham gia HTX. Ngược lại, các yếu tố như: tuổi, giới tính, lao động chính, kinh nghiệm, trình độ học vấn không cho thấy tác động có ý nghĩa đến hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa của thành viên trong HTX và nông hộ ngoài HTX tại tỉnh Tây Ninh.