Phân tích và so sánh khía cạnh kỹ thuật và hiệu quả tài chính của mô hình nuôi cá ruộng ở Thành phố Cần Thơ và tỉnh An Giang

Abstract

Nhằm đề ra giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả tài chính của mô hình nuôi cá ruộng tại TP Cần Thơ và tỉnh An Giang đề tài được thực hiện nhằm phân tích và so sánh khía cạnh kỹ thuật và hiệu quả tài chính của mô hình nuôi cá ruộng ở TP Cần Thơ và tỉnh An Giang. Số liệu sơ cấp liên quan đến mô hình nuôi cá ruộng tại TP. Cần Thơ và tỉnh An Giang được thu thập từ 111 hộ bằng cách phỏng vấn trực tiếp nông dân áp dụng mô hình nuôi cá ruộng ở địa bàn nghiên cứu. Thống kê mô tả và so sánh trung bình 2 tổng thể độc lập T-Test được sử dụng để mô tả và so sánh các chỉ tiêu đặc điểm nông hộ, khía cạnh kỹ thuật, hiệu quả tài chính và các khó khăn mà người nuôi cá đang gặp phải giữa 2 tỉnh thành. Phân tích hồi quy tương quan tuyến tính bội được áp dụng để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của mô hình nuôi cá ruộng. Kết quả phân tích cho thấy mô hình nuôi cá ruộng tại TP. Cần Thơ và tỉnh An Giang có nhiều điểm tương đồng về đặc điểm kinh tế – xã hội của nông hộ, điều kiện kỹ thuật và năng suất sản xuất, song cũng có những khác biệt đáng kể về tổ chức lao động, chi phí, hiệu quả kinh tế và các yếu tố tác động đến lợi nhuận. Các hộ nuôi cá ở Cần Thơ có kinh nghiệm sản xuất nhiều hơn, tốc độ tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá chép tốt hơn, từ đó đạt lợi nhuận ròng và tỷ suất lợi nhuận trên chi phí cao hơn dù tổng doanh thu không khác biệt rõ so với An Giang. Ngược lại, An Giang có mức đầu tư chi phí sản xuất cao hơn, cơ cấu doanh thu đa dạng hơn nhờ khai thác cá tự nhiên, thủy sản khác và kết hợp nuôi vịt, nhưng hiệu quả tài chính chung thấp hơn do chi phí biến đổi lớn, đặc biệt là lao động và các chi phí phát sinh. Kết quả phân tích hồi quy xác định các yếu tố có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến lợi nhuận của mô hình các yếu tố như kinh nghiệm sản xuất, nuôi vịt, mật độ thả cá chép, cá tự nhiên và mô hình thả cá mè (MH2) có tác động thuận chiều và góp phần làm tăng lợi nhuận. Ngược lại, học vấn, trục đất, bán lúa chét và chi phí thức ăn có tác động nghịch chiều, làm giảm lợi nhuận. Nhìn chung, mô hình nuôi cá ruộng tại TP. Cần Thơ được đánh giá có hiệu quả kinh tế cao hơn, đồng thời kết quả nghiên cứu gợi ý rằng việc tối ưu mật độ thả nuôi, nâng cao kinh nghiệm sản xuất và tổ chức lao động hiệu quả là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao lợi nhuận của mô hình lúa – cá. Tuy nhiên, mô hình nuôi cá ruộng vẫn còn gặp một số khó khăn như ảnh hưởng của giông bão và triều cường gây thất thoát cá, hao hụt cá giống lúc mới thả, thiếu nước đầu vụ, thiếu lao động thu hoạch và tình trạng trộm cắp cá. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao lợi nhuận và hiệu quả của mô hình trong thời gian tới, bao gồm: (1) điều chỉnh và tăng mật độ thả cá chép ở mức phù hợp với điều kiện ruộng nuôi; (2) đẩy mạnh kết hợp nuôi vịt trong ruộng nhằm tăng nguồn thu và tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên cho cá; (3) kéo dài thời gian nuôi cao hơn so với giá trị trung bình hiện tại để nâng cao năng suất và lợi nhuận; và (4) tổ chức, sử dụng hiệu quả nguồn lao động nhằm giảm chi phí sản xuất.