Tiếp cận ngôn ngữ học hình pháp: Các mô hình nghiên cứu và khả năng ứng dụng

Abstract

Bài viết tiếp cận ngôn ngữ học hình pháp (forensic linguistics) như một lĩnh vực liên ngành thuộc ngôn ngữ học ứng dụng, xem xét cách thức ngôn ngữ và các phương thức ký hiệu khác vận hành trong bối cảnh pháp lý và tư pháp. Trên cơ sở khái quát lịch sử hình thành và ba phân ngành chính của ngôn ngữ học hình pháp, bài viết phân tích bốn mô hình nghiên cứu tiêu biểu: (1) Phân tích diễn ngôn trong văn bản và tương tác pháp lý; (2) Độ đo phong cách kết hợp ngôn ngữ học đối chiếu trong xác định tác giả; (3) Phân tích phổ âm trong nhận diện giọng nói và người nói; và (4) Ngữ pháp hình ảnh trong xử lý tài liệu và giao tiếp kỹ thuật số. Mỗi mô hình được minh họa bằng các ví dụ hoặc công trình nghiên cứu tiền đề, qua đó gợi mở các ứng dụng trong điều tra tội phạm, giải quyết tranh chấp và xác thực bằng chứng. Đồng thời, bài viết đề xuất khả năng tích hợp các nội dung này vào chương trình đào tạo và nghiên cứu ngôn ngữ học hình pháp tại Việt Nam.