Nghiên cứu tác dụng chống lại một số loại nấm gây bệnh nghiêm trọng trên thực vật của tinh dầu Ngò gai (Eryngium foetidum L.)

Abstract

Ngò gai (Eryngium foetidum L.) là một loài thực vật thân thảo thuộc họ Apiaceae, phân bố chủ yếu ở các vùng nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Cây được sử dụng phổ biến như một loại rau gia vị và dược liệu trong y học dân gian nhờ chứa nhiều hợp chất sinh học có hoạt tính như terpenoid, aldehyde và phenolic. Đề tài này được thực hiện nhằm khảo sát khả năng ly trích của tinh dầu Ngò gai và đánh giá hoạt tính kháng nấm của tinh dầu được ly trích từ Ngò gai. Tinh dầu được chiết xuất bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước. Hoạt tính kháng nấm được khảo sát trên môi trường PDA đối với một chủng nấm gây bệnh cho thực vật như nấm Alternaria solani, nấm Colletotrichum scovillei, nấm Fusarium verticillioides, nấm Phytophthora palmivora, nấm Colletotrichum musae. Nghiên cứu này nhằm khảo sát thành phần hóa học và hoạt tính kháng nấm của tinh dầu từ cây Ngò gai (Eryngium foetidum L.). Tinh dầu được thu nhận bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước, sau đó phân tích thành phần bằng sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS). Kết quả cho thấy tinh dầu chứa nhiều hợp chất dễ bay hơi, trong đó các cấu tử chính bao gồm perilla ketone (23,18%), carvacrol (19,55%), trans-2-dodecenal (18,95%) và dodecanal (13,97%). Ngoài ra, các hợp chất thuộc nhóm terpenoid và aldehyde chiếm tỷ lệ đáng kể, góp phần tạo nên hoạt tính sinh học của tinh dầu. Hoạt tính chống nấm của tinh dầu được đánh giá trên môi trường PDA đối với các chủng nấm gây bệnh thực vật gồm A. solani, C. scovillei, C. musae, F. verticillioides và P. palmivora. Kết quả cho thấy tinh dầu có khả năng ức chế rõ rệt sự phát triển của tất cả các chủng nấm khảo sát. Ở nồng độ 2500 ppm, tinh dầu ức chế hoàn toàn sự phát triển của nấm hiệu lực 100%. Hiệu lực kháng nấm giảm dần theo nồng độ, tuy nhiên vẫn duy trì ở mức đáng kể trong khoảng 625-1250 ppm. Đặc biệt, F. verticillioides và A. solani thể hiện độ nhạy cao hơn so với các loài nấm còn lại. Từ các kết quả thu được, có thể kết luận tinh dầu Ngò gai (Eryngium foetidum L.) là nguồn hợp chất tự nhiên tiềm năng trong kiểm soát sinh học các tác nhân gây bệnh nấm, góp phần định hướng ứng dụng trong bảo quản nông sản và phát triển chế phẩm sinh học thân thiện với môi trường.