Thách thức trong việc phát triển bền vững làng nghề trong bối cảnh đô thị hóa: Nghiên cứu trường hợp làng nghề sen tại một số tỉnh của Việt Nam

Abstract

Quá trình đô thị hóa tại Việt Nam đang đặt các làng nghề truyền thống trước nhiều thách thức đối với phát triển bền vững. Bài viết phân tích những thách thức này thông qua trường hợp các làng nghề sen – một biểu tượng văn hóa và kinh tế đặc trưng tại một số tỉnh của Việt Nam. Thông qua nghiên cứu tình huống tại làng lụa tơ sen Phùng Xá (Hà Nội) và các làng nghề du lịch sen ở Đồng Tháp, nghiên cứu làm rõ các thách thức trên ba trụ cột của phát triển bền vững gồm kinh tế, xã hội và môi trường. Kết quả cho thấy các thách thức mang tính hệ thống, bao gồm sự phân bổ lợi nhuận chưa hợp lý, nguy cơ đứt gãy truyền nghề do lao động trẻ dịch chuyển và những xung đột liên quan đến môi trường, đất đai. Những vấn đề này tương tác với nhau, tạo ra nguy cơ đe dọa sự tồn tại và phát triển của các làng nghề. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các giải pháp như tái cấu trúc chuỗi giá trị, quy hoạch không gian, phát triển du lịch cộng đồng và đổi mới đào tạo nguồn nhân lực nhằm thúc đẩy phát triển bền vững.