Định lượng thành phần hóa học, đánh giá khả năng trung hòa các gốc tự do và chống nấm bệnh cây trồng của cây Rau dừa nước (Ludwigia adscendens (L.) Hara)

Abstract

Rau dừa nước (Ludwigia adscendens (L.) Hara) là loài thực vật đã được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền và đang thu hút sự quan tâm nhờ các hoạt tính sinh học đa dạng. Nghiên cứu tiến hành đánh giá và so sánh hàm lượng hoạt chất sinh học cũng như khả năng trung hòa gốc tự do, chống nấm bệnh cấy trồng của cao chiết methanol từ lá và thân cây Rau dừa nước (Ludwigia adscendens). Kết quả phân tích cho thấy sự khác biệt rõ rệt về thành phần hóa học giữa hai bộ phận, trong đó mẫu cao chiết lá sở hữu hàm lượng polyphenol tổng đạt 185,25±10,06 mg GAE/g và flavonoid tổng đạt 213,78±1,92 mg QE/g, vượt trội so với mẫu cao chiết thân (lần lượt là 135,76±0,99 mg GAE/g và 175,01±1,57 mg QE/g). Cao chiết lá thể hiện khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ hơn cao chiết thân, giá trị IC50 ở phương pháp DPPH cao chiết lá đạt 8,71±0,10 µg/mL so với mẫu cao chiết thân là 10,33±0,19 µg/mL, phương pháp ABTS cao chiết lá đạt 9,97±0,05 µg/mL, so với mẫu cao chiết thân là 12,12±0,03 µg/mL) và khả năng khử sắt đạt giá trị IC50 (OD0,5) tốt nhất đạt 2,59±0,56 μg/mL so với các cao chiết từ thân có giá trị IC50 15,87±1,94 µg/mL. Về hoạt tính kháng nấm, cả hai loại cao chiết đều ức chế rõ rệt ba chủng nấm gây bệnh thực vật là Alternaria solani, Fusarium sp. và Colletotrichum sp. với hiệu lực tỷ lệ thuận với nồng độ. Tại nồng độ cao nhất 5000 µg/mL, cả hai mẫu đều đạt mức ức chế trên 98%; cụ thể đối với Alternaria solani, mẫu thân đạt hiệu quả 99,65% trong khi mẫu lá đạt 98,75%. Mặc dù mẫu lá duy trì ưu thế vượt trội đối với chủng Alternaria solani ở nồng độ 1000 µg/mL (đạt 75,86% so với 34,23% của thân), nhưng cao chiết thân lại thể hiện sự ổn định và hiệu suất cao hơn đối với nấm Fusarium sp. và Colletotrichum sp. ở các dải nồng độ trung bình. Đáng lưu ý, ở nồng độ thấp nhất 15,63 µg/mL, mẫu lá vẫn duy trì được hoạt tính kháng nấm Colletotrichum sp. ở mức 6,44% trong khi mẫu thân gần như mất hoàn toàn tác dụng. Nghiên cứu đã chứng minh tiềm năng ứng dụng lớn của cây Rau dừa nước (Ludwigia adscendens) trong việc kiểm soát đa dạng các loại nấm bệnh thực vật bằng chế phẩm sinh học.