Sự chuyển dịch từ khấu trừ theo kỳ đến khấu trừ theo giao dịch và trạng thái chuyển tiếp của pháp luật thuế thu nhập cá nhân Việt Nam = The shift from periodic withholding to transaction-based withholding and the transitional state of Vietnam's personal income tax law

Abstract

Bài viết phân tích sự chuyển dịch của cơ chế khấu trừ thuế thu nhập cá nhân của pháp luật thuế Việt Nam từ cơ chế khấu trừ theo kỳ sang cơ chế khấu trừ theo giao dịch trong bối cảnh kinh tế số. Thông qua việc đối chiếu hai cơ chế, bài viết làm rõ sự khác biệt về thời điểm thực hiện nghĩa vụ thuế, cơ sở xác định nghĩa vụ thuế và phương thức kiểm soát tuân thủ. Kết quả nghiên cứu cho thấy, sự thay đổi này không chỉ mang tính kỹ thuật thu thuế mà phản ánh sự chuyển đổi từ mô hình quản lý thuế dựa trên kê khai sang mô hình quản lý thuế dựa trên dữ liệu. Tuy nhiên, pháp luật thuế thu nhập cá nhân Việt Nam hiện vẫn đang trong trạng thái chuyển tiếp với sự đồng tồn tại của hai cơ chế khấu trừ có logic vận hành khác nhau. Từ đó, bài viết đề xuất định hướng hoàn thiện cơ chế khấu trừ theo hướng giảm dần cơ chế ước tính, phát triển hạ tầng dữ liệu và thúc đẩy tự động hóa nghĩa vụ thuế.