Chấm dứt hợp đồng lao động do ứng dụng trí tuệ nhân tạo: Kinh nghiệm từ một vụ tranh chấp tại Trung Quốc và gợi mở cho pháp luật Việt Nam = Termination of labor contracts due to the application of artificial intelligence: Experiences from a dispute in China and implications for Vietnamese Law

Abstract

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (artificial intelligence - AI) đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với hoạt động sản xuất và thị trường lao động trên phạm vi toàn cầu. Việc doanh nghiệp ứng dụng AI để tự động hóa quy trình làm việc và thay thế lao động trong một số vị trí công việc đã làm phát sinh nhiều vấn đề pháp lý mới trong quan hệ lao động, đặc biệt liên quan đến căn cứ chấm dứt hợp đồng lao động trong bối cảnh chuyển đổi công nghệ. Bài viết phân tích tác động của AI đối với việc làm và quan hệ lao động trên cơ sở các nghiên cứu học thuật quốc tế, đồng thời xem xét một vụ tranh chấp lao động tại Trung Quốc liên quan đến việc thay thế người lao động bằng hệ thống AI. Trên cơ sở đó, bài viết làm rõ những vấn đề pháp lý đặt ra khi công nghệ mới làm thay đổi điều kiện thực hiện hợp đồng lao động, từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật lao động Việt Nam theo hướng cân bằng giữa đổi mới công nghệ và bảo vệ quyền lợi của người lao động.