Tổng quan các phương pháp và hệ thống điều khiển trong hệ thống giao thông thông minh: Khung phân tích và định hướng triển khai cho Việt Nam

Abstract

Bài báo trình bày tổng quan có cấu trúc về các phương pháp và hệ thống điều khiển chủ yếu trong hệ thống giao thông thông minh, bao gồm điều khiển dòng vào cao tốc, điều khiển tín hiệu giao thông đô thị, điều khiển vận hành metro và điều khiển đoàn tàu tốc độ cao. Căn cứ các công trình nền tảng và các nghiên cứu gần đây, bài báo xây dựng khung phân tích theo năm tiêu chí gồm mục tiêu điều khiển, biến trạng thái - biến điều khiển, mức độ phụ thuộc mô hình, khả năng giải thích kỹ thuật và mức độ sẵn sàng triển khai. Kết quả phân tích cho thấy các phương pháp và hệ thống điều khiển đã được kiểm chứng như ALINEA, SCOOT/SCATS, CBTC và ETCS vẫn giữ vai trò nòng cốt nhờ tính ổn định, minh bạch kỹ thuật và khả năng kiểm chứng trong vận hành; trong khi đó, các phương pháp dựa trên dữ liệu như ANN và DRL có tiềm năng nâng cao hiệu quả dự báo và tối ưu điều khiển trong các hệ thống có tính phi tuyến và biến động cao. Trên cơ sở đó, bài báo đề xuất đối với Việt Nam một kiến trúc điều khiển lai theo nhiều tầng, trong đó các mô hình AI được sử dụng ở tầng dự báo hoặc hiệu chỉnh tham số, còn logic điều khiển cốt lõi và các ràng buộc an toàn vẫn do các bộ điều khiển xác định đảm nhiệm.