Khởi kiện tập thể về bồi thường thiệt hại về môi trường - mô hình pháp lý toàn cầu và gợi mở cho Việt Nam

Abstract

Khởi kiện tập thể đóng vai trò then chốt trong việc giải quyết các tranh chấp môi trường, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cộng đồng bị thiệt hại. Mô hình này hiện đã được nhiều quốc gia trên thế giới thừa nhận và áp dụng, không chỉ mang lại hiệu quả trong việc bảo vệ môi trường, mà còn thúc đẩy trách nhiệm của các doanh nghiệp đối với tác động của họ đến môi trường. Tuy nhiên, tại Việt Nam, sự thiếu hụt cơ chế khởi kiện tập thể đã gây ra những hạn chế đáng kể trong việc bồi thường thiệt hại môi trường, đặc biệt là đối với các vụ việc có quy mô lớn. Bài viết tập trung nghiên cứu mô hình khởi kiện tập thể phù hợp với thực tiễn pháp lý Việt Nam, dựa trên kinh nghiệm lập pháp của các quốc gia và tổ chức quốc tế. Từ đó, nhóm tác giả đề xuất các định hướng cải cách pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của cộng đồng tại Việt Nam khi ô nhiễm, sự cố môi trường nảy sinh.