Bảo đảm quyền xét xử công bằng trong chuyển đổi số tại tòa án nhân dân Việt Nam

Abstract

Chuyển đổi số đang trở thành xu hướng tất yếu trong tiến trình cải cách tư pháp hiện đại ở nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, xét xử trực tuyến và hệ thống quản lý hồ sơ điện tử đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp, tăng cường tính công khai, minh bạch và khả năng tiếp cận công lý của người dân. Tuy nhiên, cùng với những cơ hội đó, chuyển đổi số cũng đặt ra nhiều thách thức đối với việc bảo đảm quyền xét xử công bằng - một quyền cơ bản của con người được ghi nhận trong pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia. Bài viết tập trung phân tích cơ sở lý luận của quyền xét xử công bằng, tác động của chuyển đổi số đối với hoạt động của Tòa án nhân dân, những cơ hội và thách thức trong bảo đảm quyền xét xử công bằng ở Việt Nam hiện nay; đồng thời, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người trong bối cảnh tư pháp số.