Kết cấu vị từ chuyển động và thành tố chỉ hướng với khái niệm thuộc tính ngữ điệu của chuỗi vị từ

Abstract

Bài viết này nhằm xem xét quan hệ giữa một vị từ chuyển động (a motion verb) và một thành tố chỉ hướng theo sau (a directional element) với khái niệm chuỗi vị từ (serial verb constructions) qua việc xác định ngữ điệu của cấu trúc. Sử dụng phần mềm phân tích ngữ âm Praat, bài viết đã so sánh phát âm của 32 sinh viên đang học tại Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh (Hutech) với các câu đơn có chứa một vị từ chuyển động theo sau bởi một thành tố chỉ hướng. Phân tích dữ liệu thu âm cho thấy, khi vị từ chuyển động được sử dụng với nghĩa đen thì có một khoảng 0,05 giây hạ giọng, cũng như âm vị từ chuyển động được kéo dài trong khi kết cấu vị từ chuyển động và vị từ chỉ hướng theo sau được sử dụng như một ngoại động từ thì hoàn toàn không có quãng lặng giữa hai từ. Với kết quả phân tích thu được, tác giả bài viết cho rằng khi một vị từ chuyển động kết hợp với một vị từ chỉ hướng được từ vựng hóa (lexicalized) để mang tính ẩn dụ sẽ hình thành một kết cấu chuỗi vị từ, trong khi vị từ chuyển động được sử dụng với nghĩa đen thì từ theo sau sẽ có chức năng là giới từ chỉ hướng, kết hợp với đích là bổ ngữ của vị từ chuyển động. Đồng thời, qua khảo sát, các đối tượng khảo sát nhận định “không tự nhiên” khi vị từ chuyển động là động từ với thành tố chỉ hướng là bổ ngữ được phát âm không quãng lặng và, ngược lại, “tự nhiên” khi đó là một kết cấu chuỗi vị từ.