Phân tích dụng học của hành động chỉ trích trong diễn ngôn ngoại giao: Chiến lược đàm phán hậu chiến dịch Midnight Hammer

Abstract

Nghiên cứu làm rõ đặc điểm dụng học của hành động ngôn từ chỉ trích trong diễn ngôn ngoại giao qua trường hợp chiến lược đàm phán của Donald Trump với Iran sau chiến dịch “Midnight Hammer”. Sử dụng 12 cứ liệu ngôn ngữ truyền thông từ New York Post và Washington Examiner giai đoạn 19-22/4/2026, bài viết vận dụng khung tích hợp Lý thuyết Hành động ngôn từ của Searle (1979) và Lí thuyết Bất lịch sự của Culpeper (2011) để mã hóa và phân tích. Kết quả chỉ ra: 75% phát ngôn chỉ trích thuộc nhóm hành động biểu lực thao túng cưỡng ép, không đơn thuần biểu đạt thái độ cảm xúc. Bốn chiến lược bất lịch sự vận hành theo chuỗi D2 → D1 → D3/D3-M → D4, trong đó Tối hậu thư D3 và Bất định D3-M chiếm 46,7% và giữ vai trò trục của ngoại giao cưỡng chế. Nghiên cứu khẳng định: trong diễn ngôn ngoại giao hậu xung đột, chỉ trích không dừng ở biểu đạt cảm xúc mà chuyển hóa thành hành động ngôn từ bậc hai - vừa gây sức ép tâm lý, vừa kiến tạo nguyên cớ pháp lý cho đe dọa vũ lực.