Cơ chế pháp lý bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động hành chính nhà nước

Abstract

Minh bạch trong hoạt động hành chính nhà nước là điều kiện pháp lý quan trọng để kiểm soát quyền lực hành chính, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, nâng cao trách nhiệm giải trình và phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực. Bài viết phân tích cơ sở lý luận, cấu trúc cơ chế pháp lý bảo đảm tính minh bạch và đánh giá thực trạng pháp luật Việt Nam trên các bình diện: công khai thông tin, giải trình, thủ tục hành chính, chính quyền số, giám sát xã hội và trách nhiệm pháp lý; đồng thời, chỉ ra sự phân tán, thiếu chuẩn thống nhất về dữ liệu mở, chưa rõ cơ chế đo lường chất lượng công khai và khoảng cách giữa quy định với thực thi ở cấp cơ sở. Từ đó, bài viết đề xuất định hướng hoàn thiện theo nguyên tắc minh bạch mặc định, ngoại lệ hợp pháp, giải trình bắt buộc và kiểm soát độc lập.