Lý thuyết thể loại của Trường phái Sydney và khả năng vận dụng trong dạy học ngữ văn theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018

Abstract

Kể từ khi Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai chính thức, việc dạy học Ngữ văn đã có những chuyển biến tích cực theo định hướng phát triển năng lực và tiếp cận thể loại văn bản, tuy nhiên mới dừng lại ở việc mô tả, phân tích nội dung và đặc điểm bề mặt của văn bản, chưa làm rõ cấu trúc nghĩa của văn bản và vai trò của ngôn ngữ trong việc tạo lập văn bản. Sử dụng phương pháp phân tích diễn ngôn theo ngôn ngữ học chức năng hệ thống, nghiên cứu này nhằm bổ sung một khung lý thuyết ngôn ngữ học cho việc dạy học Ngữ văn theo thể loại với hướng tiếp cận của Trường phái Sydney. Lý thuyết thể loại của Trường phái Sydney, được xây dựng trên nền tảng của ngôn ngữ học chức năng hệ thống, có thể cung cấp một hướng tiếp cận giúp làm rõ cấu trúc nghĩa của văn bản và vai trò của ngôn ngữ trong việc tạo lập nghĩa. Việc phân tích một văn bản thông tin trong sách Ngữ văn 6 và đối chiếu hai cách tổ chức dạy đọc hiểu cho thấy hướng tiếp cận này có thể giúp học sinh hiểu nội dung văn bản sâu hơn, nắm được đặc trưng thể loại và nhận biết được cách thức tạo nghĩa trong văn bản. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc vận dụng lí thuyết thể loại của Trường phái Sydney có thể góp phần nâng cao hiệu quả dạy hiểu văn bản theo thể loại. Nghiên cứu cũng đề xuất một số định hướng vận dụng và triển khai thực nghiệm trong lớp học.