Ẩn dụ tri nhận bộ phận cơ thể người trong thành ngữ tiếng Nhật

Abstract

Bài viết phân tích 528 thành ngữ tiếng Nhật chứa yếu tố chỉ bộ phận cơ thể người dưới góc độ ẩn dụ tri nhận nhằm làm rõ cơ chế ánh xạ từ miền nguồn (bộ phận cơ thể) sang miền đích (các khái niệm trừu tượng về nhận thức, cảm xúc, hành vi và quan hệ xã hội). Kết quả cho thấy các bộ phận như mắt, miệng, tay và tim xuất hiện với tần suất cao, phản ánh vai trò nổi bật của tri giác, ngôn ngữ, hành động và đời sống tinh thần trong tư duy của người Nhật. Nghiên cứu đồng thời chỉ ra mối quan hệ chặt chẽ giữa ngôn ngữ và văn hóa, qua đó làm nổi bật các giá trị đặc trưng như thể diện, sự hài hòa cộng đồng và ý thức trách nhiệm trong văn hóa Nhật Bản. Kết quả góp phần bổ sung cơ sở lý luận cho nghiên cứu ngôn ngữ học tri nhận, đồng thời có giá trị ứng dụng trong giảng dạy, học tập và dịch thuật tiếng Nhật tại Việt Nam.