Miền ý niệm nguồn cuộc hành trình trong thơ và trường ca Thu Bồn

Abstract

Bài viết vận dụng lý thuyết ẩn dụ ý niệm để khảo sát 228 tác phẩm thơ và trường ca của Thu Bồn. Kết quả cho thấy 183 tác phẩm (80,3%) có miền nguồn cuộc hành trình, với 316 biểu thức ngôn ngữ mang tính ẩn dụ. Miền nguồn này được ánh xạ có hệ thống sang bốn miền đích: cách mạng, cuộc đời, tình yêu và cái chết. Trọng tâm ý nghĩa xuyên suốt là mô hình một tiến trình vận động liên tục, đầy thử thách, đòi hỏi ý chí và hành động chủ động hướng đến đích; qua đó thể hiện đặc trưng tư duy nghệ thuật và triết lý dấn thân của Thu Bồn, đồng thời cho thấy khả năng ứng dụng của lý thuyết ẩn dụ ý niệm trong nghiên cứu văn học Việt Nam hiện đại.