Phương tiện biểu đạt hành động ngôn ngữ từ chối trong tiếng Italia (trên ngữ liệu các tiểu thuyết đương đại Italia)

Abstract

Hành động từ chối thể hiện sự không chấp nhận thực hiện hành động được cầu khiến và chịu tác động bởi chuẩn mực lịch sự, ngữ cảnh giao tiếp và yếu tố văn hóa. Bài viết khảo sát các phát ngôn thực hiện hành động từ chối trong ngữ liệu tiểu thuyết đương đại Italia, từ đó nhận diện và phân loại các phương tiện biểu đạt hành động từ chối trực tiếp và gián tiếp trong nhiều ngữ cảnh hội thoại. Kết quả cho thấy sự đa dạng của các phương tiện biểu đạt từ chối trong tiếng Italia; người Italia thường thực hiện hành động từ chối gián tiếp, chủ yếu thông qua các hành động thuộc nhóm tái hiện và điều khiển. Đối với từ chối trực tiếp, các phương tiện từ vựng và ngữ pháp được sử dụng chủ yếu dưới dạng phủ định, như từ phủ định “No” hoặc các cấu trúc câu phủ định với “Non”. Qua đó, bài viết góp phần hệ thống hóa mô tả ngữ dụng học tiếng Italia và cung cấp gợi ý ứng dụng cho dạy - học tiếng Italia tại Việt Nam.