Cơ chế hỗ trợ giá và động lực đầu tư năng lượng tái tạo tại Việt Nam: Phân tích chính sách trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng

Abstract

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, cơ chế hỗ trợ giá (Feed-in Tariff – FIT) được triển khai như một công cụ chính sách nhằm kích hoạt đầu tư vào năng lượng tái tạo trong điều kiện thị trường điện còn chưa hoàn thiện. Nghiên cứu này phân tích FIT tại Việt Nam giai đoạn 2017–2023 dưới góc độ thể chế và tái phân bổ rủi ro đầu tư. Trên cơ sở phương pháp phân tích chính sách định tính kết hợp tổng hợp dữ liệu thứ cấp, bài viết chỉ ra rằng FIT đã làm giảm bất định doanh thu, cải thiện tính khả thi tài chính của dự án và thúc đẩy tăng trưởng đột biến công suất điện mặt trời và điện gió. Tuy nhiên, thiết kế giá cố định cao và giới hạn thời gian đã tạo hiệu ứng tăng tốc đầu tư vượt quy hoạch, dẫn tới quá tải lưới điện và áp lực điều phối hệ thống. Nghiên cứu lập luận rằng FIT là công cụ phù hợp trong giai đoạn khởi động thị trường nhưng mang tính giai đoạn, cần được thay thế bằng cơ chế cạnh tranh và thị trường điện hoàn chỉnh trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng.