Hạn chế thẩm quyền trọng tài trong các hiệp định đầu tư quốc tế: Nhìn từ vụ Asiaphos và Norwest kiện Trung Quốc

Abstract

Một số hiệp định đầu tư quốc tế hạn chế việc sử dụng trọng tài quốc tế cho loại tranh chấp cụ thể giữa nhà đầu tư nước ngoài và quốc gia tiếp nhận đầu tư. Một số quốc gia, điển hình là Trung Quốc, chỉ chấp nhận thẩm quyền trọng tài đối với tranh chấp liên quan tới khoản bồi thường khi có hành vi tước đoạt tài sản. Bài viết phân tích phán quyết trọng tài mới nhất áp dụng điều khoản này trong vụ AsiaPhos và Norwest kiện Trung Quốc năm 2023 và so sánh với các quyết định xét xử khác giải thích điều khoản tương tự. Nghiên cứu cho thấy đường lối giải quyết tranh chấp của các hội đồng trọng tài đi theo hai hướng khác biệt khi xác định thẩm quyền theo quy định này và những thách thức đối với nhà đầu tư và quốc gia tiếp nhận đầu tư, trong đó có Việt Nam, khi tham gia giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.