Chuyển biến trong chính sách ODA của Nhật Bản tại Đông Nam Á trong khuôn khổ Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở

Abstract

Bài viết phân tích sự chuyển biến trong chính sách viện trợ phát triển chính thức (ODA) của Nhật Bản đối với Đông Nam Á trong khuôn khổ Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP). Thay vì chỉ tập trung vào phát triển kinh tế, ODA của Nhật Bản ngày càng mang tính chiến lược, hướng tới củng cố năng lực tự cường quốc gia, thúc đẩy chuẩn mực khu vực và đối trọng ảnh hưởng từ Trung Quốc. Bài viết phân tích, đánh giá ba chuyển dịch chính trong chính sách ODA của Nhật Bản từ năm 2016 đến nay: định hướng giá trị trong nội dung viện trợ, mở rộng sang các lĩnh vực an ninh phi truyền thống, và phân bổ có chọn lọc theo ưu tiên địa chính trị. Qua đó, bài viết góp phần lý giải vai trò của ODA trong sự tái định vị chính sách đối ngoại của Nhật Bản trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược nước lớn ngày càng gay gắt tại châu Á.