Nghiên cứu trữ lượng carbon sinh khối và động thái tỷ lệ rễ - thân cây rừng ngập mặn ven biển tỉnh Cà Mau

Abstract

Rừng ngập mặn là một trong những hệ sinh thái có khả năng hấp thụ và lưu trữ carbon cao, góp phần quan trọng trong giảm nhẹ biến đổi khí hậu và bảo vệ vùng ven biển. Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá cấu trúc lâm phần, trữ lượng carbon sinh khối và động thái tỷ lệ rễ - thân của rừng ngập mặn ven biển tỉnh Cà Mau, đồng thời đánh giá biến động trữ lượng carbon sinh khối giai đoạn 2014-2023 và đề xuất các giải pháp quản lý, bảo tồn và phát triển rừng. Nghiên cứu được tiến hành trong năm 2026, sử dụng dữ liệu thu thập từ 36 ô tiêu chuẩn (10×10 m) gồm hai kiểu rừng là rừng phục hồi và rừng trồng. Sinh khối trên mặt đất và sinh khối dưới mặt đất được ước tính bằng các phương trình tương quan sinh khối, sau đó quy đổi sang trữ lượng carbon theo hướng dẫn của IPCC (2006). Kết quả cho thấy khu vực nghiên cứu có bốn loài cây ngập mặn chính, trong đó Đước đôi (Rhizophora apiculata) chiếm ưu thế về mật độ và khả năng tích lũy sinh khối. Tổng trữ lượng carbon sinh khối trung bình đạt 110,05±63,15 tấn C/ha, trong đó rừng trồng có trữ lượng carbon trên mặt đất cao hơn rừng phục hồi, trong khi rừng phục hồi có tỷ lệ R/S cao hơn. Tỷ lệ R/S khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai trạng thái rừng và giữa các loài (p < 0,05), nhưng không khác biệt giữa các cấp tuổi. Tổng lượng carbon sinh khối của khu vực nghiên cứu biến động từ 296.114,32 tấn C năm 2014 xuống 262.211,31 tấn C năm 2019 và tăng trở lại 294.240 tấn C năm 2023, chủ yếu do biến động diện tích rừng. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu về sinh khối, trữ lượng carbon và tỷ lệ rễ - thân của rừng ngập mặn ven biển tỉnh Cà Mau, cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý, phục hồi rừng và phát triển các cơ chế tín chỉ carbon. Trong thời gian tới, cần mở rộng phạm vi nghiên cứu, tăng số lượng ô tiêu chuẩn và tích hợp đánh giá carbon trong đất cùng các yếu tố môi trường nhằm đánh giá toàn diện hơn tiềm năng lưu trữ carbon của hệ sinh thái rừng ngập mặn.