Đánh giá hiện trạng sản xuất tại cơ sở chế biến tôm đông lạnh hướng đến kinh tế tuần hoàn

Abstract

Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 5 đến tháng 7 năm 2026 nhằm đánh giá hiện trạng sản xuất, nhận diện tổn thất vật liệu và xác định mức độ tuần hoàn trong quy trình chế biến tôm đông lạnh. Nghiên cứu tiến hành khảo sát tại ba cơ sở chế biến, kết hợp thu thập số liệu sơ cấp, số liệu thứ cấp, thống kê mô tả, phân tích dòng vật chất (Material Flow Analysis – MFA), xây dựng sơ đồ Sankey và tính toán chỉ số tuần hoàn vật liệu cải biên (Modified Material Circularity Indicator – Modified MCI). Trên cơ sở mức độ đầy đủ và tính liên tục của dữ liệu, Công ty Cổ phần Thủy sản Minh Phú Hậu Giang được lựa chọn làm cơ sở đại diện để phân tích chuyên sâu trong giai đoạn 2021–2023. Kết quả phân tích dòng vật chất giúp xác định sự phân bố của nguyên liệu đầu vào, thành phẩm, phụ phẩm, tôm dạt và hao hụt trong quá trình sản xuất. Trong đó, công đoạn cắt đầu, lột vỏ và chỉnh hình được xác định là khu vực phát sinh dòng ngoài sản phẩm lớn nhất. Sự biến động của các dòng vật chất giữa các năm có thể liên quan đến kích cỡ và chất lượng nguyên liệu, cơ cấu sản phẩm, yêu cầu chế biến, thao tác của công nhân và phương thức ghi nhận số liệu tại cơ sở. Với tỷ lệ thu hồi phụ phẩm khoảng 30%, chỉ số Modified MCI lần lượt đạt khoảng 0,3; 0,27 và 0,32. Các giá trị đều thấp hơn 0,5, cho thấy hệ thống sản xuất còn thiên về tuyến tính và khả năng duy trì vật liệu trong chu trình kinh tế còn hạn chế. Từ kết quả nghiên cứu, các giải pháp được đề xuất gồm hoàn thiện hệ thống ghi nhận dòng vật chất, giảm tổn thất tại công đoạn sơ chế, phân loại và bảo quản phụ phẩm tại nguồn, nâng cao tỷ lệ thu hồi, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng từ phụ phẩm, đồng thời sử dụng hiệu quả nước, điện và hóa chất. Nghiên cứu tiếp theo cần bổ sung dữ liệu chi phí để áp dụng MFCA và đánh giá hiệu quả kinh tế của các giải pháp tuần hoàn.