Các hoạt động kiểm soát cỏ dại và sinh vật ngoại lai tại khu vực phục hồi năng kim thuộc Vườn Quốc gia Tràm Chim

Abstract

Vườn Quốc gia Tràm Chim là một trong những vùng đất ngập nước quan trọng của Đồng bằng sông Cửu Long, nơi lưu giữ các quần xã thực vật đặc trưng và đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học. Tuy nhiên, sự phát triển của cỏ dại và sinh vật ngoại lai đã làm suy giảm diện tích và chất lượng sinh cảnh Năng kim, ảnh hưởng đến quá trình phục hồi hệ sinh thái. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá hiện trạng cỏ dại và sinh vật ngoại lai, phân tích hiệu quả các hoạt động kiểm soát đang được áp dụng tại khu vực phục hồi Năng kim thuộc Vườn Quốc gia Tràm Chim. Nghiên cứu được tiến hành trong giai đoạn từ tháng 5/2026 đến tháng 7/2026 thông qua thu thập ý kiến từ cán bộ quản lý, nghiên cứu các bài báo khoa học liên quan, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng của Năng kim. Các biện pháp kiểm soát cỏ dại và sinh vật ngoại lai bao gồm điều tiết thủy văn, xử lý cơ giới kết hợp nhổ bỏ thủ công, cải tạo đất, cùng với đốt chủ động tại những khu vực phù hợp nhằm hạn chế sự phát triển của các loài xâm lấn và tạo điều kiện cho Năng kim phục hồi. Kết quả cho thấy các biện pháp kiểm soát cỏ dại, cải tạo đất và điều tiết thủy văn đã góp phần thúc đẩy quá trình phục hồi Năng kim. Tại khu vực A1, mật độ Năng kim tăng từ 10,83 bụi/ m² ở thời điểm ban đầu lên 34,17 bụi/ m² ở đợt quan trắc thứ hai và 51,83 bụi/ m² ở đợt thứ ba; nhiều ô tiêu chuẩn đạt từ 95-100 bụi/ m² ở các đợt cuối. Tại A5, mật độ phục hồi mạnh hơn, tăng từ 23,3 bụi/ m² lên 184,33 bụi/ m² chỉ sau một đợt theo dõi, với giá trị cực đại đạt 322 bụi/ m². Chiều cao Năng kim cũng gia tăng đáng kể theo thời gian. Tại A1, chiều cao tăng từ khoảng 20 - 30 cm lên 90 - 140 cm ở giai đoạn sinh trưởng cực đại, trong khi tại A5 chiều cao tăng từ 30 - 50 cm lên 70 - 110 cm và duy trì sự ổn định tốt hơn. Những kết quả này cho thấy việc kiểm soát cỏ dại đã tạo điều kiện thuận lợi để Năng kim tái chiếm các khoảng trống sinh thái và phục hồi quần xã thực vật bản địa. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý và phục hồi sinh cảnh đất ngập nước tại Tràm Chim. Trong tương lai, cần tiếp tục theo dõi dài hạn động thái phục hồi của Năng kim và đánh giá ảnh hưởng của chế độ thủy văn đến hiệu quả kiểm soát cỏ dại và sinh vật ngoại lai.