Nghiên cứu giải pháp quản lý chất lượng nước mặt tại phường Bình Thuỷ, thành phố Cần Thơ

Abstract

Nghiên cứu này đánh giá hiện trạng chất lượng nước mặt và nhận thức cộng đồng tại phường Bình Thủy, thành phố Cần Thơ giai đoạn 2023 – 2025 nhằm đề xuất các giải pháp quản lý bền vững. Nghiên cứu sử dụng số liệu quan trắc chất lượng nước mặt tại 3 vị trí với 10 thông số chất lượng nước bao gồm nhiệt độ, pH, DO, TSS, BOD5, COD, P-PO4 3-, N-NO3-, N-NH4+ và Coliform. Chất lượng nước mặt đánh giá bằng cách so sánh với QCVN08:2023/BTNMT, tính toán chỉ số chất lượng nước (WQI) kết hợp công cụ GIS thể hiện thông tin một cách trực quan về sự phân bố chất lượng nước. Đồng thời, nghiên cứu tiến hành khảo sát và phỏng vấn 70 hộ dân nhằm đánh giá nhận thức cộng đồng, xác định các nguyên nhân gây ô nhiễm và thu thập cơ sở thực tiễn phục vụ đề xuất giải pháp quản lý môi trường nước. Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng nước mặt tại khu vực nghiên cứu đang chịu tác động bởi ô nhiễm hữu cơ và vi sinh vật. Kết quả tính toán chỉ số chất lượng nước (WQI) dao động từ mức trung bình đến rất tốt. Tuy nhiên, một số thời điểm ghi nhận chất lượng nước ở mức xấu. Kết quả điều tra xã hội học khẳng định nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý là nguyên nhân chủ đạo (chiếm 37,1%). Dù 78,6% cư dân sẵn sàng đóng góp cho các hoạt động bảo vệ môi trường, có sự chênh lệch lớn giữa ý thức tích cực và kiến thức chuyên môn. Công tác quản lý hiện nay tại địa phương chưa đạt hiệu quả cao do thiếu hạ tầng thu gom nước thải tập trung tại các khu dân cư ven sông và chế tài xử phạt hành chính chưa đủ tính răn đe. Nghiên cứu đề xuất chuyển đổi mô hình quản lý từ tuyên truyền bề nổi sang tăng cường hạ tầng kỹ thuật và thiết lập mạng lưới "cộng đồng giám sát". Các giải pháp này không chỉ phù hợp với định hướng quản lý tổng hợp tài nguyên nước theo Luật Bảo vệ Môi trường 2020 mà còn góp phần tạo tiền đề phục hồi hệ sinh thái thủy sinh, bảo đảm an ninh sức khỏe cộng đồng và hướng tới phát triển đô thị bền vững tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.