Đánh giá hiện trạng phát sinh, quản lý chất thải nhựa và nhận thức của nông hộ trong canh tác lúa tại xã Trường Thành, thành phố Cần Thơ

Abstract

Ô nhiễm nhựa trong sản xuất nông nghiệp đang là thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá lượng phát sinh, thực trạng quản lý chất thải nhựa (CTN) và mức độ nhận thức của cộng đồng trong canh tác lúa tại xã Trường Thành, thành phố Cần Thơ. Phương pháp điều tra xã hội học với 30 nông hộ, phỏng vấn chuyên gia và tính toán định lượng đã được áp dụng. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, hoạt động canh tác lúa thâm canh làm phát sinh lượng lớn CTN, ước tính trung bình khoảng 2.143 g/1.000 m²/vụ, với thành phần chủ yếu là bao bì phân bón và chai lọ chứa hóa chất. Về công tác quản lý, hạ tầng thu gom tại nguồn còn nhiều bất cập khi 53,3% hộ dân chưa được trang bị dụng cụ lưu chứa chuyên dụng. Hệ quả là các hình thức xử lý tự phát, thiếu an toàn vẫn chiếm tỷ lệ cao, cụ thể: 36,7% số hộ chọn phương pháp đốt và đáng báo động là 43,3% vẫn vứt bỏ bao bì trực tiếp tại bờ ruộng, kênh rạch. Về khía cạnh xã hội, mặc dù 83,3% nông dân chưa có kiến thức về vi nhựa, nhưng tín hiệu khả quan là tỷ lệ sẵn lòng chi trả cho dịch vụ thu gom tập trung đạt mức rất cao (83,3%). Kết quả này cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học quan trọng giúp nhà quản lý hoạch định chính sách thu gom rác thải nguy hại hiệu quả hơn. Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung đánh giá rủi ro sinh thái của vi nhựa trong đất lúa và xây dựng mô hình xã hội hóa dịch vụ môi trường tại địa phương.